QzaCKPnDCR9dhQOqU6fGRZYqT5U-zDgk19PsSxmVAzvpkFkQ0A

صادرات به عراق از کجا شروع می‌شود؟

صادرات به عراق می‌تواند فرصت مناسبی برای توسعه کسب‌وکارهای ایرانی باشد؛ اما ورود به این بازار فقط با داشتن محصول و پیدا کردن یک خریدار اتفاق نمی‌افتد. باید بدانید چه محصولی عرضه کنید، مشتری مناسب را از کجا پیدا کنید، چطور با او ارتباط بگیرید و چگونه اولین معامله را به یک همکاری بلندمدت تبدیل کنید.

در این راهنما یاد می‌گیرید چطور با یک برنامه ساده و بدون هزینه‌های سنگین، بازار عراق را بررسی کنید و برای صادرات محصول خود مشتری پیدا کنید.

این مقاله برای تولیدکنندگان، صاحبان کسب‌وکار، شرکت‌های بازرگانی و افرادی مناسب است که می‌خواهند صادرات به عراق را شروع کنند یا فروش فعلی خود را گسترش دهند.

صادرات به عراق از کجا شروع می‌شود؟

اولین اشتباه بسیاری از صادرکنندگان این است که قبل از شناخت بازار، به دنبال مشتری می‌گردند. درحالی‌که ابتدا باید مشخص کنید چه محصولی دارید و چرا یک خریدار عراقی باید آن را از شما بخرد.

برای شروع، به سه سؤال پاسخ دهید:

۱. محصول شما چه نیازی از بازار عراق را برطرف می‌کند؟

۲. مزیت شما نسبت به تأمین‌کنندگان دیگر چیست؟

۳. خریدار احتمالی شما واردکننده است، عمده‌فروش است یا مصرف‌کننده نهایی؟

برای مثال، اگر تولیدکننده کاشی و سرامیک هستید، مشتری هدف شما احتمالاً شرکت‌های ساختمانی، فروشگاه‌های مصالح یا واردکنندگان این محصولات هستند؛ نه هر فردی که در عراق زندگی می‌کند.

هرچه مشتری هدف دقیق‌تر باشد، پیدا کردن او آسان‌تر می‌شود.

چه محصولاتی برای بازار عراق مناسب هستند؟

برای انتخاب محصول، فقط به این موضوع توجه نکنید که چه کالایی در ایران تولید می‌شود. باید بررسی کنید که در عراق چه تقاضایی وجود دارد و آیا محصول شما توان رقابت دارد یا خیر.

برخی گروه‌های کالایی که می‌توانند برای بررسی فرصت صادراتی مناسب باشند عبارت‌اند از:

  • مواد غذایی و محصولات کشاورزی
  • مصالح ساختمانی و کاشی و سرامیک
  • محصولات پلاستیکی و بسته‌بندی
  • مواد شوینده و محصولات بهداشتی
  • قطعات و تجهیزات صنعتی
  • محصولات شیمیایی

برای انتخاب نهایی، سه عامل را بررسی کنید: میزان تقاضا، قیمت رقبا و شرایط واردات.

نکته: قبل از تولید یا ارسال حجم زیاد کالا، بازار هدف و الزامات وارداتی محصول را بررسی کنید. ممکن است محصولی در ایران فروش خوبی داشته باشد، اما در بازار مقصد به دلیل قیمت، استاندارد یا سلیقه مصرف‌کننده با استقبال روبه‌رو نشود.

مشتری عراقی را از کجا پیدا کنیم؟

پیدا کردن مشتری یکی از مهم‌ترین مراحل صادرات است. لازم نیست از همان ابتدا دفتر یا نمایندگی در عراق داشته باشید. می‌توانید با چند روش کم‌هزینه کار را شروع کنید.

۱. جست‌وجو در لینکدین

در لینکدین می‌توانید شرکت‌های واردکننده، مدیران خرید، عمده‌فروشان و فعالان حوزه محصول خود را پیدا کنید.

برای مثال، اگر در زمینه مواد غذایی فعالیت می‌کنید، عباراتی مانند Importer، Food Distributor و Wholesale را همراه با نام محصول و شهر موردنظر جست‌وجو کنید.

بعد از شناسایی افراد مرتبط، یک پیام کوتاه و حرفه‌ای بفرستید. در پیام اول به‌جای توضیحات طولانی، محصول، مزیت اصلی و آمادگی برای ارسال کاتالوگ را معرفی کنید.

۲. استفاده از نمایشگاه‌های تجاری

نمایشگاه‌ها فرصت مناسبی برای ملاقات مستقیم با واردکنندگان و توزیع‌کنندگان هستند.

قبل از حضور در نمایشگاه، فهرست شرکت‌کنندگان و حوزه فعالیت آن‌ها را بررسی کنید. بهتر است از قبل با چند شرکت ارتباط بگیرید تا حضور شما هدفمند باشد.

۳. سایت‌های تجاری و پلتفرم‌های B2B

در پلتفرم‌های تجاری می‌توانید اطلاعات شرکت‌ها و خریداران احتمالی را جست‌وجو کنید.

بااین‌حال، ثبت آگهی محصول به معنی پیدا کردن مشتری واقعی نیست. باید اطلاعات شرکت، سابقه فعالیت و اعتبار خریدار را جداگانه بررسی کنید.

۴. همکاری با نماینده یا توزیع‌کننده محلی

اگر قصد ورود جدی به بازار عراق را دارید، همکاری با یک نماینده محلی می‌تواند ارتباط با خریداران را آسان‌تر کند.

البته قبل از عقد قرارداد، سابقه کاری، شبکه ارتباطی، توان فروش و شرایط همکاری او را بررسی کنید.

چطور اولین پیام را به خریدار عراقی ارسال کنیم؟

یکی از اشتباهات رایج صادرکنندگان، ارسال پیام‌های طولانی و تبلیغاتی است. خریدار باید در چند ثانیه متوجه شود شما چه محصولی دارید و چه پیشنهادی برای او دارید.

یک پیام اولیه باید شامل چهار بخش باشد:

  • معرفی کوتاه شرکت
  • معرفی محصول
  • بیان یک مزیت مشخص
  • پیشنهاد ارسال کاتالوگ یا نمونه

برای مثال، می‌توانید از این الگو استفاده کنید:

«سلام. ما تولیدکننده محصولات [نام محصول] در ایران هستیم. محصولات ما با تمرکز بر کیفیت و قیمت رقابتی عرضه می‌شوند. خوشحال می‌شویم کاتالوگ و اطلاعات همکاری را برای بررسی در اختیار شما قرار دهیم.»

بهتر است پیام را متناسب با حوزه فعالیت و زبان مخاطب تنظیم کنید. ترجمه دقیق و حرفه‌ای به عربی یا کردی نیز می‌تواند ارتباط اولیه را بهتر کند.

چطور خریدار واقعی را از واسطه یا فرد غیرمعتبر تشخیص دهیم؟

هر فردی که درباره خرید محصول شما پیام می‌دهد، الزاماً خریدار واقعی نیست.

قبل از ارسال کالا یا پذیرش سفارش، این موارد را بررسی کنید:

۱. نام و اطلاعات ثبت شرکت را دریافت کنید.

۲. وب‌سایت، نشانی و سابقه فعالیت شرکت را بررسی کنید.

۳. درباره نوع فعالیت و مشتریان فعلی او سؤال کنید.

۴. مقدار سفارش و شرایط خرید را به‌صورت شفاف مشخص کنید.

۵. شرایط پرداخت و قرارداد را پیش از ارسال کالا نهایی کنید.

در معاملات اول، از پذیرش شرایط مبهم یا ارسال کالا بدون اطمینان از روش دریافت وجه خودداری کنید.

برای صادرات به عراق چه اطلاعات و مدارکی لازم است؟

مدارک موردنیاز به نوع محصول، شیوه صادرات و مقررات جاری بستگی دارد. بااین‌حال، معمولاً باید مواردی مانند فاکتور تجاری، فهرست بسته‌بندی، گواهی مبدأ، اسناد حمل و مجوزهای مرتبط با کالا را بررسی کنید.

همچنین پیش از ارسال، درباره استانداردها، الزامات بهداشتی، تعرفه‌ها و مقررات واردات در عراق اطلاعات دقیق بگیرید.

بهتر است این مرحله را با کمک کارشناس گمرکی یا ترخیص‌کار آشنا با کالای موردنظر انجام دهید.

برنامه ۳۰ روزه برای شروع صادرات به عراق

اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این برنامه را اجرا کنید:

هفته اول: شناخت بازار

یک محصول مشخص انتخاب کنید. قیمت رقبا، مشتریان احتمالی و شهرهای هدف را بررسی کنید.

هفته دوم: آماده‌سازی ابزار فروش

کاتالوگ، تصاویر باکیفیت، مشخصات فنی، قیمت صادراتی و متن معرفی شرکت را آماده کنید.

هفته سوم: پیدا کردن مشتری

حداقل ۲۰ شرکت یا خریدار احتمالی را شناسایی کنید. اطلاعات تماس آن‌ها را ثبت کنید و ارتباط اولیه را شروع کنید.

هفته چهارم: مذاکره و پیگیری

پاسخ‌ها را بررسی کنید، به سؤالات خریداران جواب دهید و برای مشتریان جدی پیشنهاد تجاری ارسال کنید.

در پایان ماه، باید بدانید کدام گروه مشتری بیشتر پاسخ داده‌اند و کدام روش ارتباطی نتیجه بهتری داشته است.

اشتباهات رایج در صادرات به عراق

برای جلوگیری از اتلاف زمان و سرمایه، مراقب این اشتباهات باشید:

  • انتخاب محصول بدون بررسی تقاضای بازار
  • ارسال کاتالوگ عمومی برای همه مشتریان
  • قیمت‌گذاری بدون محاسبه هزینه‌های صادرات و حمل
  • اعتماد به خریدار بدون بررسی اعتبار
  • نداشتن توافق روشن درباره پرداخت و تحویل
  • پیگیری نکردن مشتری بعد از ارسال پیشنهاد
  • نادیده گرفتن مقررات واردات و استانداردهای محصول

سوال‌های رایج درباره صادرات به عراق

آیا برای صادرات به عراق حتماً باید شرکت ثبت کنیم؟

نوع فعالیت و روش صادرات تعیین می‌کند چه مجوزها و تشریفاتی لازم است. پیش از شروع، وضعیت قانونی فعالیت خود را با مراجع مربوط بررسی کنید.

بدون داشتن دفتر در عراق می‌توان مشتری پیدا کرد؟

بله. می‌توانید از طریق لینکدین، نمایشگاه‌ها، پلتفرم‌های تجاری و ارتباط مستقیم با واردکنندگان کار را آغاز کنید.

بهترین شهر عراق برای شروع صادرات کدام است؟

پاسخ به نوع محصول بستگی دارد. بغداد، بصره، اربیل و سلیمانیه از بازارهای مهمی هستند که می‌توانید متناسب با گروه کالایی خود بررسی کنید.

چطور اعتماد خریدار عراقی را جلب کنیم؟

ارائه اطلاعات شفاف، کاتالوگ حرفه‌ای، قیمت‌گذاری روشن، پاسخ‌گویی منظم و انجام تعهدات تجاری به ایجاد اعتماد کمک می‌کند.

صادرات به عراق زمانی نتیجه‌بخش است که به‌جای جست‌وجوی پراکنده مشتری، یک فرایند مشخص برای ورود به بازار داشته باشید.

ابتدا محصول مناسب را انتخاب کنید، مشتری هدف را بشناسید، ابزار فروش خود را آماده کنید و سپس ارتباط با خریداران احتمالی را شروع کنید.

لازم نیست از روز اول سفارش‌های بزرگ بگیرید. با چند مشتری معتبر شروع کنید، بازار را بسنجید و به‌تدریج شبکه فروش خود را گسترش دهید.

همین امروز یک محصول را انتخاب کنید و فهرستی از ۲۰ واردکننده یا توزیع‌کننده احتمالی آن در عراق تهیه کنید. این اولین قدم عملی برای ورود به بازار صادراتی عراق است.

-bMtrZxbEuxzpcEXlFn0fILZhJI-AnRxRiKqQrSo9i9Am4ljLQ

صادرات به روسیه؛ فرصت بزرگ در همسایگی ایران

تصور کنید محصولی در ایران تولید می‌کنید که در بازار روسیه مشتری دارد؛ اما برای رساندن آن به خریدار، باید از چند مرحله حمل‌ونقل، تشریفات گمرکی و کنترل استاندارد عبور کنید. در چنین شرایطی، انتخاب مسیر صادراتی می‌تواند به‌اندازه کیفیت محصول اهمیت داشته باشد.

یکی از مسیرهای مهم تجاری ایران برای دسترسی به بازار روسیه، مرز آستارا است؛ مسیری که به‌ویژه در صادرات محصولات کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است.

در گزارشی که در سال ۱۴۰۰ منتشر شد، اعلام شد حدود ۹۲ درصد صادرات محصولات کشاورزی ایران به روسیه از مرزهای سه‌گانه آستارا انجام می‌شد. این عدد مربوط به همان دوره است، اما اهمیت این مسیر در تجارت محصولات کشاورزی را نشان می‌دهد.

در ادامه بررسی می‌کنیم این فرصت چه معنایی برای صادرکنندگان ایرانی دارد و چگونه می‌توان از آن استفاده کرد.

آستارا؛ یک مسیر مهم برای رسیدن به بازار روسیه

آستارا به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از گذرگاه‌های مهم تجاری ایران با جمهوری آذربایجان است. کالاهای صادراتی پس از عبور از این مسیر می‌توانند از طریق شبکه حمل‌ونقل منطقه به بازار روسیه برسند.

اهمیت این مسیر فقط در موقعیت جغرافیایی آن نیست؛ بلکه امکان انتقال کالاهای مختلف، به‌ویژه محصولات کشاورزی، آن را به یکی از گزینه‌های مهم صادرکنندگان تبدیل کرده است.

کدام کسب‌وکارها می‌توانند از این فرصت استفاده کنند؟

این مسیر برای همه صادرکنندگان به یک اندازه مناسب نیست. نوع کالا، حجم سفارش و مقصد نهایی تعیین می‌کند که استفاده از آستارا تا چه اندازه اقتصادی باشد.

سه گروه می‌توانند این مسیر را جدی‌تر بررسی کنند:

تولیدکنندگان محصولات کشاورزی

تولیدکنندگان میوه، سبزیجات و محصولات گلخانه‌ای می‌توانند با شناسایی واردکنندگان روسی، بازار جدیدی برای فروش محصولات خود ایجاد کنند.

شرکت‌های بسته‌بندی و صنایع غذایی

بسته‌بندی مناسب، ماندگاری محصول و رعایت استانداردهای مقصد می‌تواند مزیت رقابتی مهمی در بازار روسیه باشد.

شرکت‌های بازرگانی و صادرکنندگان

شرکت‌هایی که شبکه تأمین داخلی و ارتباط با خریداران خارجی دارند، می‌توانند از ظرفیت مسیرهای زمینی و دریایی برای توسعه تجارت استفاده کنند.

یک تصمیم مهم: آستارا یا مسیر دریایی؟

فرض کنید قصد دارید یک محموله محصولات غذایی را به روسیه صادر کنید. آیا باید حتماً از مسیر آستارا بروید؟

خیر. انتخاب مسیر باید بر اساس محاسبه اقتصادی انجام شود.

معیار مقایسهمسیر زمینی آستارامسیر دریایی
نوع حملکامیونکشتی
مناسب برایمحموله‌های متناسب با حمل زمینیمحموله‌های متناسب با حمل دریایی
عوامل مؤثر بر هزینهترانزیت، سوخت، توقف مرزیبندر، بارگیری و تخلیه
عامل مهم در انتخابمقصد و زمان تحویلحجم محموله و هزینه بندری

بنابراین قبل از تصمیم‌گیری، از چند شرکت حمل‌ونقل استعلام بگیرید و هزینه نهایی تحویل کالا را محاسبه کنید.

چرا بعضی صادرکنندگان در بازار روسیه موفق نمی‌شوند؟

داشتن محصول باکیفیت به‌تنهایی تضمین‌کننده فروش نیست. برخی صادرکنندگان بدون شناخت بازار وارد معامله می‌شوند و بعد با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند که می‌توانستند از ابتدا پیش‌بینی کنند.

مهم‌ترین این مشکلات عبارت‌اند از:

  • نداشتن مشتری قطعی پیش از ارسال محموله
  • محاسبه نکردن هزینه‌های حمل و ترانزیت
  • بسته‌بندی نامناسب برای مسیر طولانی
  • بی‌توجهی به استانداردهای وارداتی روسیه
  • توافق نکردن درباره روش پرداخت و زمان تحویل

به‌خصوص در صادرات محصولات فسادپذیر، تأخیر در حمل می‌تواند خسارت قابل‌توجهی ایجاد کند.

چطور اولین قدم را برای صادرات به روسیه برداریم؟

برای ورود به این بازار لازم نیست از ابتدا سرمایه زیادی صرف کنید. می‌توانید با یک برنامه مرحله‌ای شروع کنید:

۱. محصولی را انتخاب کنید که ظرفیت صادراتی داشته باشد.

۲. قیمت و محصولات رقبای خود در روسیه را بررسی کنید.

۳. واردکنندگان و توزیع‌کنندگان مرتبط را شناسایی کنید.

۴. نمونه محصول و کاتالوگ حرفه‌ای آماده کنید.

۵. هزینه حمل از مسیر آستارا و مسیر دریایی را مقایسه کنید.

۶. مقررات گمرکی، استانداردها و مجوزهای لازم را بررسی کنید.

۷. پس از اعتبارسنجی خریدار، درباره اولین سفارش مذاکره کنید.

آیا صادرات به روسیه برای کسب‌وکار شما مناسب است؟

پاسخ این سؤال به سه عامل بستگی دارد:

  • آیا محصول شما در بازار روسیه تقاضا دارد؟
  • آیا می‌توانید آن را با قیمت رقابتی عرضه کنید؟
  • آیا امکان ارسال منظم و مطمئن آن را دارید؟

اگر پاسخ این سه سؤال مثبت باشد، بازار روسیه می‌تواند یکی از گزینه‌های توسعه کسب‌وکار شما باشد.

مرز آستارا فقط یک گذرگاه جغرافیایی نیست؛ بلکه یکی از مسیرهای مهم دسترسی صادرکنندگان ایرانی به بازارهای منطقه و روسیه محسوب می‌شود.

بااین‌حال، موفقیت در صادرات به شناخت بازار، انتخاب محصول مناسب، مدیریت هزینه حمل و پیدا کردن خریدار معتبر وابسته است.

بهترین نقطه شروع این است که قبل از ارسال هر محموله، بازار مقصد و هزینه واقعی رساندن کالا به دست خریدار را بررسی کنید. در صادرات، سود واقعی زمانی مشخص می‌شود که تمام هزینه‌ها محاسبه شده باشند.

dUeuQ7HJM9eVz0d0PC4x-OVmnKk-dkExBWvrSd-q785R07p0xA

صادرات خیار ایران؛ چرا در بازار ۴.۳ میلیارد دلاری سهم کمتری داریم؟

خیار یکی از محصولات کشاورزی پرمصرف در جهان است؛ محصولی که در بسیاری از کشورها هم به‌صورت تازه و هم در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با وجود این تقاضا، حضور موفق در بازار جهانی آن به تولید محصول محدود نمی‌شود. کیفیت، قیمت، بسته‌بندی، دسترسی به بازارهای مصرف و توان تحویل به‌موقع، همگی در رقابت صادراتی نقش دارند.

آمار تجارت جهانی در سال ۲۰۲۵ نکته قابل‌توجهی را نشان می‌دهد: ارزش صادرات جهانی خیار به حدود ۴.۳۳ میلیارد دلار رسیده و نسبت به سال قبل ۱۰.۴ درصد افزایش یافته است؛ اما صادرات ایران در همین دوره ۴۸.۳ درصد کاهش داشته و به حدود ۱۳.۷۴ میلیون دلار رسیده است.

به این ترتیب، ایران با وجود برخورداری از ظرفیت تولید محصولات گلخانه‌ای و کشاورزی، در رتبه بیست‌ویکم صادرکنندگان خیار جهان قرار گرفته است.

این آمار یک سؤال مهم را مطرح می‌کند: چه اتفاقی در بازار جهانی خیار افتاده و چرا ایران نتوانسته از رشد این بازار سهم بیشتری به دست آورد؟

بازاری چند میلیارد دلاری که در اختیار چند کشور است

بررسی تجارت جهانی خیار نشان می‌دهد بخش عمده صادرات این محصول در اختیار تعداد محدودی از کشورهاست. در سال ۲۰۲۵ پنج کشور اسپانیا، هلند، مکزیک، کانادا و ترکیه در مجموع ۸۱.۸ درصد ارزش صادرات جهانی را به خود اختصاص داده‌اند.

آمار صادرکنندگان برتر به این ترتیب است:

کشورارزش صادرات در سال ۲۰۲۵
اسپانیا۱.۳ میلیارد دلار
هلند۷۷۱.۷ میلیون دلار
مکزیک۷۵۳.۶ میلیون دلار
کانادا۶۲۱.۵ میلیون دلار
ترکیه۱۰۴ میلیون دلار

اسپانیا با سهم ۲۹.۸ درصدی از بازار جهانی، فاصله قابل‌توجهی با سایر رقبا دارد. هلند و مکزیک نیز هرکدام بیش از ۷۵۰ میلیون دلار صادرات داشته‌اند.

نکته مهم این است که ۱۵ کشور نخست صادرکننده، ۹۳.۸ درصد ارزش صادرات جهانی را در اختیار دارند. بنابراین ورود به این بازار با رقابت میان تعداد زیادی از تولیدکنندگان کوچک و بزرگ همراه نیست؛ بلکه صادرکنندگان باید با مجموعه‌ای از تأمین‌کنندگان قدرتمند و تثبیت‌شده رقابت کنند.

چرا اروپا مرکز اصلی صادرات خیار است؟

شاید تصور شود بزرگ‌ترین بازارهای تولید محصولات کشاورزی الزاماً در کشورهای دارای زمین‌های وسیع کشاورزی قرار دارند؛ اما آمار صادرات خیار نشان می‌دهد زیرساخت تولید و تجارت به همان اندازه منابع طبیعی اهمیت دارد.

در سال ۲۰۲۵ کشورهای اروپایی حدود ۲.۶ میلیارد دلار خیار صادر کرده‌اند؛ رقمی معادل ۵۹.۶ درصد کل صادرات جهانی.

آمریکای شمالی با سهم ۳۳ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد. سهم آسیا از صادرات جهانی نیز ۶.۲ درصد گزارش شده است.

این ارقام نشان می‌دهند که تجارت خیار تا حد زیادی در دو منطقه اروپا و آمریکای شمالی متمرکز است.

یکی از موضوعاتی که صادرکنندگان ایرانی باید از عملکرد این مناطق یاد بگیرند، اهمیت هماهنگی میان تولید، بسته‌بندی و توزیع است. در صادرات محصولات تازه، تولید محصول باکیفیت تنها بخشی از کار است. محصول باید در زمان مناسب برداشت شود، با شرایط استاندارد بسته‌بندی شود و بدون افت کیفیت به مقصد برسد.

در واقع، خریدار خارجی فقط خیار خریداری نمی‌کند؛ بلکه به دنبال یک زنجیره تأمین قابل‌اعتماد است.

ترکیه؛ رقیب منطقه‌ای ایران با رشد ۴۶ درصدی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های آمار سال ۲۰۲۵ برای صادرکنندگان ایرانی، عملکرد ترکیه است.

ترکیه با صادرات ۱۰۴ میلیون دلاری در رتبه پنجم جهان قرار گرفته است. ارزش صادرات این کشور نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۴۶.۴ درصد افزایش داشته است.

در مقابل، صادرات ایران با افت ۴۸.۳ درصدی مواجه شده است.

به بیان دیگر، ارزش صادرات خیار ترکیه بیش از هفت برابر ایران بوده است.

این مقایسه از آن جهت اهمیت دارد که ترکیه و ایران از نظر موقعیت جغرافیایی و دسترسی به برخی بازارهای منطقه‌ای شرایط قابل‌مقایسه‌ای دارند. بااین‌حال، صرف مشاهده آمار نمی‌توان نتیجه گرفت که دلیل رشد ترکیه فقط کیفیت بهتر یا هزینه پایین‌تر تولید بوده است.

برای تحلیل دقیق‌تر باید اطلاعاتی مانند وزن صادرات، قیمت متوسط هر تن، کشورهای مقصد، فصل عرضه و هزینه‌های حمل‌ونقل دو کشور بررسی شود.

بااین‌حال، رشد صادرات ترکیه یک هشدار رقابتی برای صادرکنندگان ایرانی است: بازارهای منطقه‌ای ثابت نیستند و اگر تأمین‌کننده‌ای نتواند کیفیت، قیمت و زمان تحویل مناسبی ارائه دهد، ممکن است جای خود را به رقبا واگذار کند.

افت ۴۸ درصدی صادرات ایران دقیقاً چه معنایی دارد؟

ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳ میلیون و ۷۴۰ هزار دلار خیار صادر کرده است. این رقم در مقایسه با سال قبل ۴۸.۳ درصد کاهش داشته است.

در نگاه اول ممکن است تصور شود تولید خیار در کشور تقریباً نصف شده است؛ اما چنین نتیجه‌ای از این آمار به‌تنهایی به دست نمی‌آید.

دلیل این موضوع آن است که آمار منتشرشده، ارزش دلاری صادرات را نشان می‌دهد، نه وزن فیزیکی محموله‌های صادرشده.

برای مثال، کاهش ارزش صادرات ممکن است به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد:

  • کاهش تناژ صادراتی
  • کاهش قیمت فروش در بازارهای مقصد
  • تغییر ترکیب کشورهای خریدار
  • افزایش هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل
  • کاهش قدرت رقابت در بازارهای هدف

برای مشخص شدن سهم هر عامل، باید آمار وزنی و ارزش هر تن خیار صادراتی در سال‌های مختلف بررسی شود.

این موضوع برای تولیدکنندگان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا راه‌حل کاهش حجم صادرات با راه‌حل کاهش قیمت فروش یکسان نیست.

کدام کشورها در حال افزایش سهم خود از بازار هستند؟

عملکرد کشورهای صادرکننده در سال ۲۰۲۵ یکسان نبوده است. برخی کشورها رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند و برخی دیگر با کاهش ارزش صادرات مواجه شده‌اند.

در میان ۱۵ صادرکننده برتر، اردن با رشد ۴۷.۳ درصدی، ترکیه با ۴۶.۴ درصد، یونان با ۴۱.۷ درصد و رومانی با ۳۸.۹ درصد بیشترین رشد سالانه را ثبت کرده‌اند.

در مقابل، صادرات مکزیک ۱۵.۲ درصد و صادرات چین ۱۳.۱ درصد کاهش یافته است.

این آمار نکته جالبی دارد: حتی کشورهایی که در میان صادرکنندگان بزرگ قرار دارند، همیشه رشد مثبت تجربه نمی‌کنند. بنابراین موفقیت در صادرات به معنای افزایش دائمی فروش نیست؛ بلکه توانایی حفظ جایگاه در شرایط متغیر بازار اهمیت زیادی دارد.

در میان کشورهای دارای رشد چشمگیر، ویتنام، تایوان، تونس و قزاقستان نیز افزایش‌های قابل‌توجهی در ارزش صادرات ثبت کرده‌اند. البته رشد درصدی بالا در برخی از این کشورها می‌تواند ناشی از کوچک بودن پایه صادراتی سال قبل باشد و الزاماً به معنای رقابت با صادرکنندگان بزرگ نیست.

چرا تولید خیار بیشتر، الزاماً به صادرات بیشتر منجر نمی‌شود؟

یکی از تصورات رایج در تجارت محصولات کشاورزی این است که اگر تولید افزایش پیدا کند، صادرات نیز به همان نسبت رشد خواهد کرد. اما در عمل، بین تولید محصول و فروش آن در بازار خارجی فاصله زیادی وجود دارد.

برای صادرات موفق خیار، چند موضوع باید هم‌زمان مدیریت شوند.

کیفیت یکنواخت محصول

خریدار عمده معمولاً به دنبال محموله‌ای با اندازه، رنگ، ظاهر و کیفیت مشخص است. تفاوت زیاد میان محصولات یک محموله می‌تواند ارزش تجاری آن را کاهش دهد.

بسته‌بندی متناسب با مقصد

بسته‌بندی باید از محصول در برابر ضربه و فشار محافظت کند و برای حمل‌ونقل و نگهداری مناسب باشد. نوع بسته‌بندی نیز باید با نیاز خریدار و مقررات کشور مقصد هماهنگ باشد.

مدیریت زنجیره سرد

خیار محصولی فسادپذیر است. کنترل دما و زمان حمل، از برداشت تا تحویل، اهمیت زیادی دارد. هرگونه تأخیر یا نگهداری نامناسب می‌تواند باعث افت کیفیت و افزایش ضایعات شود.

تأمین منظم

واردکننده‌ای که برای فروشگاه‌ها یا شبکه توزیع خود برنامه‌ریزی کرده است، به تأمین‌کننده‌ای نیاز دارد که بتواند سفارش را در زمان مقرر و با کیفیت ثابت تحویل دهد.

بنابراین صادرکننده‌ای که فقط در یک مقطع از سال محصول مناسبی عرضه می‌کند، ممکن است نتواند قراردادهای بلندمدت و پایدار به دست آورد.

فرصت‌های صادراتی ایران کجاست؟

با وجود افت صادرات، رتبه بیست‌ویکم ایران نشان می‌دهد کشور همچنان در فهرست صادرکنندگان خیار جهان حضور دارد. از طرف دیگر، رشد تجارت جهانی نیز نشان می‌دهد بازار بین‌المللی این محصول ظرفیت قابل‌توجهی دارد.

برای استفاده از این فرصت، بهتر است صادرکنندگان به‌جای تمرکز صرف بر افزایش حجم تولید، چند مسیر را دنبال کنند.

نخست، بازارهای مقصد را دقیق‌تر بررسی کنند. شناخت کشورهایی که واردات خیار دارند و بررسی قیمت تأمین‌کنندگان فعلی آن‌ها می‌تواند فرصت‌های جدیدی ایجاد کند.

دوم، ارتباط مستقیم با واردکنندگان و توزیع‌کنندگان برقرار کنند. فروش از طریق واسطه‌های متعدد ممکن است بخشی از حاشیه سود صادرکننده را کاهش دهد و شناخت او از نیاز واقعی بازار را محدود کند.

سوم، روی کیفیت و بسته‌بندی سرمایه‌گذاری کنند. در بازارهای رقابتی، محصولی که ظاهر مناسب و کیفیت یکنواخت داشته باشد، شانس بیشتری برای جلب اعتماد خریدار خواهد داشت.

چهارم، هزینه واقعی صادرات را محاسبه کنند. قیمت محصول در مزرعه یا گلخانه، معیار مناسبی برای تعیین قیمت صادراتی نیست. هزینه سورتینگ، بسته‌بندی، حمل، بیمه، گمرک و سایر هزینه‌های تجاری باید در محاسبات لحاظ شوند.

برای بازگشت به بازار، چه چیزی باید تغییر کند؟

افت صادرات خیار ایران را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد. داده‌های منتشرشده، کاهش ارزش صادرات را نشان می‌دهند، اما برای شناسایی علت اصلی باید اطلاعات دقیق‌تری درباره حجم صادرات، قیمت فروش و بازارهای مقصد در اختیار داشت.

بااین‌حال، مسیر بهبود رقابت‌پذیری تا حد زیادی روشن است.

تولیدکننده باید از ابتدا محصول را متناسب با بازار هدف تولید کند. واحد بسته‌بندی باید استانداردهای خریدار را بشناسد. شرکت حمل‌ونقل باید شرایط مناسب انتقال محصول تازه را فراهم کند و صادرکننده نیز باید بازارهای مقصد و قیمت رقبا را به‌طور مستمر زیر نظر داشته باشد.

این هماهنگی می‌تواند تفاوت میان یک فروش مقطعی و یک تجارت صادراتی پایدار را رقم بزند.

آینده صادرات خیار ایران به چه عواملی بستگی دارد؟

بازار جهانی خیار در سال ۲۰۲۵ رشد کرده، اما این رشد به‌صورت یکسان میان همه کشورها توزیع نشده است. اسپانیا، هلند، مکزیک و کانادا همچنان بازیگران اصلی هستند و کشورهایی مانند ترکیه و اردن نیز توانسته‌اند صادرات خود را افزایش دهند.

ایران نیز با وجود حضور در میان صادرکنندگان جهان، با کاهش قابل‌توجه ارزش صادرات مواجه شده است.

اگر هدف، افزایش سهم ایران از این بازار باشد، باید نگاه سنتی به صادرات محصولات کشاورزی تغییر کند. تولید بیشتر بدون شناخت بازار، بسته‌بندی مناسب و شبکه فروش خارجی نمی‌تواند تضمین‌کننده موفقیت باشد.

مسئله اصلی صادرات خیار ایران، فقط تولید محصول نیست؛ توانایی تبدیل محصول کشاورزی به یک کالای رقابتی در بازار جهانی است.

تا زمانی که کیفیت، قیمت، حمل‌ونقل و بازاریابی در کنار یکدیگر مدیریت نشوند، رشد بازار جهانی لزوماً به افزایش درآمد صادرکنندگان ایرانی منجر نخواهد شد.

3578q-UttsBWmZcbp_r4Lu1ryso-J4YFHuYORya0eYt2PlHpZw

صادرات به ترکیه و عمان؛ فرصت تازه برای تجار ایرانی

بازارهای منطقه‌ای همچنان یکی از مهم‌ترین فرصت‌های پیش روی صادرکنندگان ایرانی هستند. نزدیکی جغرافیایی، امکان حمل‌ونقل زمینی و دریایی و وجود روابط تجاری با کشورهای همسایه باعث شده ترکیه و عمان جایگاه مهمی در برنامه توسعه صادرات ایران داشته باشند.

آمارهای جدید سازمان توسعه تجارت ایران نیز از رشد قابل‌توجه صادرات به این دو کشور خبر می‌دهد. در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، صادرات ایران به ترکیه ۵۹ درصد و به عمان ۲۳ درصد افزایش یافته است. این رشد نشان می‌دهد که با وجود چالش‌های تجاری و محدودیت‌های منطقه‌ای، ظرفیت همکاری اقتصادی با این دو مقصد همچنان وجود دارد.

اما سؤال اصلی برای فعالان اقتصادی این است: کدام‌یک از این بازارها فرصت بهتری برای صادرات کالاهای ایرانی فراهم می‌کند و چگونه می‌توان از این رشد آماری برای افزایش فروش خارجی استفاده کرد؟

رشد صادرات ایران به ترکیه؛ افزایش بیش از ۱.۶ میلیارد دلاری

ترکیه یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری منطقه‌ای ایران به شمار می‌رود. این کشور به دلیل جمعیت، ظرفیت صنعتی، موقعیت جغرافیایی و ارتباط با بازارهای اروپایی، مقصد جذابی برای بسیاری از محصولات صادراتی است.

بر اساس آمار اعلام‌شده، صادرات ایران به ترکیه در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ به ۴ میلیارد و ۳۷۳ میلیون دلار رسیده است. این رقم در مدت مشابه سال ۱۴۰۴ حدود ۲ میلیارد و ۷۵۶ میلیون دلار بود.

به این ترتیب، ارزش صادرات ایران به ترکیه حدود یک میلیارد و ۶۱۷ میلیون دلار افزایش یافته که معادل رشد ۵۹ درصدی است.

این افزایش از چند جهت اهمیت دارد:

  • تقویت جایگاه ترکیه در تجارت خارجی ایران: حجم بالای مبادلات نشان می‌دهد این کشور همچنان یکی از مقاصد اصلی صادرات ایران است.
  • ظرفیت بالای بازار مصرف و صنعت: ترکیه علاوه بر بازار مصرف گسترده، صنایع متنوعی دارد که برای تأمین مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای به واردات نیاز دارند.
  • مزیت دسترسی زمینی: نزدیکی دو کشور و وجود مرزهای مشترک، امکان استفاده از حمل‌ونقل زمینی را فراهم می‌کند.
  • فرصت توسعه همکاری‌های بلندمدت: صادرکنندگانی که بتوانند کیفیت و زمان تحویل را حفظ کنند، شانس بیشتری برای تبدیل‌شدن به تأمین‌کننده ثابت دارند.

البته افزایش صادرات به ترکیه به معنای آسان‌شدن ورود به این بازار نیست. ترکیه خود تولیدکننده و صادرکننده قدرتمندی است و شرکت‌های ایرانی باید برای رقابت با تولیدکنندگان داخلی و تأمین‌کنندگان خارجی، مزیت مشخصی داشته باشند.

صادرات به عمان؛ بازاری با ظرفیت رو به رشد

عمان نیز یکی از مقاصد مهم صادراتی ایران در منطقه خلیج فارس است. موقعیت جغرافیایی این کشور، دسترسی به مسیرهای دریایی و ارتباط تجاری با کشورهای مختلف منطقه، اهمیت آن را برای بازرگانان ایرانی افزایش داده است.

طبق آمار منتشرشده، صادرات ایران به عمان در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به یک میلیارد و ۱۶۴ میلیون دلار رسیده است؛ درحالی‌که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۹۴۸ میلیون دلار بود.

بنابراین صادرات ایران به عمان حدود ۲۱۶ میلیون دلار افزایش داشته و رشد ۲۳ درصدی را ثبت کرده است.

یکی از نکات قابل‌توجه در گزارش سازمان توسعه تجارت، تأثیر کمتر تحولات منطقه‌ای بر تجارت ایران با عمان است. این موضوع می‌تواند برای صادرکنندگانی که به دنبال بازارهایی با شرایط تجاری باثبات‌تر هستند، اهمیت داشته باشد.

عمان برای گروه‌های مختلف کالایی از جمله محصولات غذایی، مصالح ساختمانی، محصولات صنعتی و برخی کالاهای مصرفی می‌تواند بازار قابل‌بررسی باشد. البته میزان تقاضا برای هر محصول باید به‌صورت جداگانه بررسی شود و نمی‌توان رشد کلی صادرات را به تمام گروه‌های کالایی تعمیم داد.

مزیت دیگر عمان، امکان بررسی همکاری با واردکنندگان و شرکت‌های پخش محلی است. صادرکننده ایرانی می‌تواند به‌جای فروش موردی، به دنبال ایجاد ارتباط تجاری مستمر و توسعه شبکه مشتریان خود در این کشور باشد.

مقایسه بازار ترکیه و عمان برای صادرکنندگان ایرانی

اگرچه هر دو کشور در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ رشد واردات از ایران را تجربه کرده‌اند، اما از نظر اندازه بازار، روش حمل‌ونقل و نوع فرصت تجاری تفاوت‌هایی دارند.

شاخصترکیهعمان
صادرات ایران در نیمه نخست ۱۴۰۴۲.۷۵۶ میلیارد دلار۹۴۸ میلیون دلار
صادرات ایران در نیمه نخست ۱۴۰۵۴.۳۷۳ میلیارد دلار۱.۱۶۴ میلیارد دلار
میزان رشد۵۹ درصد۲۳ درصد
افزایش ارزش صادرات۱.۶۱۷ میلیارد دلار۲۱۶ میلیون دلار
مسیر مهم حمل‌ونقلزمینیدریایی و زمینی
ویژگی بازاربازار بزرگ و رقابتیبازار منطقه‌ای با ظرفیت توسعه همکاری

این مقایسه نشان می‌دهد که ترکیه از نظر ارزش صادرات و میزان افزایش آن، بازار بزرگ‌تری برای کالاهای ایرانی بوده است. بااین‌حال، انتخاب مقصد صادراتی نباید فقط بر اساس حجم تجارت انجام شود.

برای مثال، ممکن است یک تولیدکننده محصولی خاص در عمان مشتریان مناسب‌تری پیدا کند، درحالی‌که همان محصول در ترکیه با رقابت شدید و حاشیه سود پایین‌تری روبه‌رو باشد.

در نتیجه، انتخاب بازار باید بر اساس نوع محصول، توان تولید، قیمت تمام‌شده، شرایط حمل و میزان تقاضای واقعی صورت گیرد.

چه کالاهایی می‌توانند در این دو بازار فرصت صادراتی داشته باشند؟

برای شناسایی فرصت‌های صادراتی، باید به ساختار اقتصادی و نیازهای وارداتی هر کشور توجه کرد. فهرست زیر حوزه‌هایی برای بررسی بازار هستند، نه کالاهایی که رشد صادرات آن‌ها در آمار خبر اثبات شده باشد.

۱. محصولات غذایی و کشاورزی

محصولاتی مانند خشکبار، خرما، کشمش، زعفران، محصولات فرآوری‌شده غذایی و برخی محصولات کشاورزی می‌توانند در بازارهای منطقه‌ای مورد بررسی قرار گیرند.

در این گروه، کیفیت، بسته‌بندی، تاریخ تولید و انقضا، استانداردهای بهداشتی و شرایط حمل اهمیت زیادی دارند. برای محصولات فسادپذیر نیز زنجیره سرد و زمان تحویل از عوامل تعیین‌کننده هستند.

۲. مصالح ساختمانی

محصولاتی مانند سیمان، کاشی و سرامیک، سنگ ساختمانی، شیشه و برخی فرآورده‌های فلزی از جمله حوزه‌هایی هستند که صادرکنندگان ایرانی می‌توانند بازار آن‌ها را بررسی کنند.

در این بخش، قیمت تمام‌شده، هزینه حمل، کیفیت محصول و توان تحویل سفارش‌های عمده نقش مهمی دارند.

۳. مواد اولیه و محصولات صنعتی

ترکیه به دلیل برخورداری از صنایع مختلف، می‌تواند برای تأمین برخی مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای بازار قابل‌توجهی باشد. صادرکنندگان این حوزه باید مشخصات فنی محصول، استانداردهای موردنیاز خریدار و شرایط رقابت با تأمین‌کنندگان دیگر را بررسی کنند.

۴. محصولات پلاستیکی و شیمیایی

برخی محصولات پلیمری، مواد اولیه پلاستیک و فرآورده‌های شیمیایی نیز می‌توانند در فهرست بررسی بازار قرار گیرند. در این حوزه، رعایت الزامات فنی، اسناد ایمنی و مقررات وارداتی اهمیت ویژه‌ای دارد.

نکته مهم این است که هیچ محصولی صرفاً به دلیل رشد صادرات ایران به یک کشور، الزاماً بازار مناسبی در آن مقصد ندارد. بررسی آمار واردات همان محصول و شناسایی خریداران واقعی ضروری است.

نقش مسیرهای حمل‌ونقل در افزایش صادرات

یکی از عوامل مهم در موفقیت صادرات، انتخاب مسیر مناسب برای انتقال کالا است. حتی محصولی با قیمت رقابتی، در صورت بالا بودن هزینه حمل یا تأخیر در تحویل ممکن است توان رقابت خود را از دست بدهد.

در تجارت با ترکیه، مسیرهای زمینی و ظرفیت مرزهای مشترک اهمیت زیادی دارند. مرز بازرگان یکی از مسیرهای مهم تجارت زمینی ایران و ترکیه است و برنامه‌ریزی برای عبور محموله، تشریفات گمرکی و زمان تحویل باید از ابتدا انجام شود.

در تجارت با عمان، حمل دریایی و انتخاب بندر مناسب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. صادرکننده باید هزینه حمل کانتینری یا سایر روش‌های ارسال، زمان حرکت کشتی‌ها، هزینه‌های بندری و شرایط تخلیه کالا را بررسی کند.

در گزارش منتشرشده نیز به برخی مشکلات مسیرهای آبی جنوب کشور و برطرف‌شدن بخشی از محدودیت‌ها در مسیرهای زمینی اشاره شده است. این موضوع نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری در انتخاب مسیرهای حمل‌ونقل می‌تواند برای حفظ جریان صادرات اهمیت داشته باشد.

چرا رشد ارزش صادرات لزوماً به معنای افزایش تقاضا نیست؟

یکی از نکات مهم در تحلیل آمار تجارت خارجی، توجه به تفاوت ارزش صادرات و حجم فیزیکی کالاهاست.

برای مثال، اگر ارزش صادرات یک محصول افزایش پیدا کند، ممکن است این رشد به دلیل افزایش مقدار فروش باشد؛ اما احتمال دارد افزایش قیمت یا تغییر ترکیب محصولات صادراتی نیز در آن نقش داشته باشد.

بنابراین برای تحلیل دقیق‌تر عملکرد صادرات به ترکیه و عمان، اطلاعات زیر ضروری است:

  • وزن یا تعداد کالاهای صادرشده به هر کشور؛
  • ارزش واحد هر محصول در مقایسه با سال گذشته؛
  • سهم گروه‌های کالایی مختلف از صادرات؛
  • تعداد شرکت‌های صادرکننده و خریداران فعال؛
  • تغییرات قیمت محصولات و هزینه‌های حمل‌ونقل.

تا زمانی که این اطلاعات به‌صورت تفکیکی بررسی نشوند، نمی‌توان علت اصلی رشد صادرات به این دو مقصد را با قطعیت مشخص کرد.

این موضوع برای صادرکنندگان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است رشد صادرات در یک گروه کالایی خاص اتفاق افتاده باشد و فرصت واقعی برای سایر محصولات محدودتر باشد.

چگونه از فرصت بازار ترکیه و عمان استفاده کنیم؟

برای تبدیل رشد آمار صادرات به فروش واقعی، صادرکنندگان باید برنامه مشخصی داشته باشند.

۱. محصول مناسب را انتخاب کنید.

به‌جای بررسی کلی بازار، ابتدا محصولی را انتخاب کنید که ظرفیت تولید، قیمت رقابتی و کیفیت قابل‌قبول آن را دارید.

۲. واردات محصول را بررسی کنید.

مشخص کنید ترکیه یا عمان چه مقدار از محصول موردنظر شما را وارد می‌کنند، تأمین‌کنندگان اصلی چه کشورهایی هستند و قیمت کالاهای مشابه چقدر است.

۳. خریداران واقعی را شناسایی کنید.

واردکنندگان، عمده‌فروشان، شرکت‌های پخش و مصرف‌کنندگان صنعتی را از یکدیگر تفکیک کنید. پیدا کردن مشتری متناسب با نوع محصول، احتمال موفقیت مذاکره را افزایش می‌دهد.

۴. قیمت صادراتی را دقیق محاسبه کنید.

هزینه تولید، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، بیمه، تشریفات گمرکی و سایر هزینه‌های مرتبط را در نظر بگیرید. سپس قیمت نهایی را با محصولات رقیب مقایسه کنید.

۵. شرایط پرداخت و قرارداد را جدی بگیرید.

پیش از ارسال کالا، درباره روش پرداخت، زمان تسویه، مسئولیت حمل، شرایط تحویل و مدارک موردنیاز توافق روشن داشته باشید.

۶. همکاری را با سفارش قابل‌کنترل آغاز کنید.

در صورت امکان، ابتدا یک محموله آزمایشی ارسال کنید تا کیفیت همکاری، زمان تحویل و نحوه تسویه بررسی شود. پس از اطمینان از عملکرد طرف مقابل می‌توان حجم سفارش را افزایش داد.

چشم‌انداز تجارت ایران با ترکیه و عمان

رشد ۵۹ درصدی صادرات به ترکیه و ۲۳ درصدی صادرات به عمان در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، نشانه‌ای مثبت از ظرفیت تجارت ایران با این دو کشور است.

ترکیه به دلیل حجم بالای مبادلات، بازار گسترده و ظرفیت صنعتی، می‌تواند مقصد مهمی برای توسعه صادرات محصولات ایرانی باشد. عمان نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی و رشد تجارت با ایران، برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای اهمیت دارد.

بااین‌حال، ادامه این روند به عوامل متعددی وابسته است؛ از جمله رقابت‌پذیری محصولات، ثبات مسیرهای حمل‌ونقل، شرایط اقتصادی بازارهای مقصد، کیفیت کالا و توان صادرکنندگان در حفظ مشتریان خارجی.

برای فعالان اقتصادی، پیام اصلی این آمار روشن است: فرصت صادراتی زمانی به درآمد واقعی تبدیل می‌شود که شناخت بازار، انتخاب محصول، قیمت‌گذاری و برنامه حمل‌ونقل در کنار یکدیگر قرار گیرند.

ترکیه و عمان هر دو مقصدهای مهمی برای تجارت ایران هستند؛ اما موفقیت در این بازارها به انتخاب هوشمندانه محصول و شناخت دقیق نیاز خریداران بستگی دارد.

dB6RKr5LEmOmyoLKEeXaW8aLfjg-NexTeWmBQGWcIfLgEicK9Q (1)

صادرات میگوی ایران؛ حضور در ۱۵ بازار جهانی

صنعت میگوی ایران دیگر فقط به تولید و عرضه محصول در بازار داخلی محدود نیست. میگوی پرورشی کشور به ۱۵ کشور جهان صادر شده و با وجود تحریم‌ها، محدودیت‌های بانکی و مشکلات حمل‌ونقل، حضور در بازار اروپا نیز ادامه داشته است.

این خبر از یک ظرفیت مهم در صنعت شیلات ایران حکایت می‌کند؛ ظرفیتی که در صورت رفع موانع تولید و صادرات، می‌تواند به افزایش درآمد ارزی، توسعه مزارع پرورشی و ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر منجر شود.

بااین‌حال، رسیدن به بازارهای خارجی به‌تنهایی به معنای موفقیت صادراتی نیست. صادرکننده باید بتواند محصولی با کیفیت ثابت، قیمت رقابتی، بسته‌بندی مناسب و قابلیت تحویل منظم عرضه کند. در صنعت میگو، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کیفیت محصول به‌شدت به شرایط پرورش، فرآوری، نگهداری و حمل‌ونقل وابسته است.

صادرات میگوی ایران به ۱۵ کشور؛ بازارها متنوع‌تر شده‌اند

علی‌اکبر خدایی، دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران، اعلام کرده است که میگوی ایران در سال گذشته به ۱۵ کشور جهان صادر شده است. او همچنین از رشد صادرات در شش‌ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داده است.

یکی از نکات مهم این اظهارات، ادامه صادرات میگوی ایران به بازار اروپا در سال‌های مختلف، با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری است.

این موضوع نشان می‌دهد که صنعت میگوی ایران توانسته است در شرایط دشوار نیز ارتباط خود را با بخشی از بازارهای بین‌المللی حفظ کند.

در میان مقاصد صادراتی، روسیه و امارات از بازارهایی هستند که به گفته دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، مشتریان آن‌ها با محصول ایرانی آشنایی دارند و برای آن تقاضا وجود دارد.

اما اهمیت صادرات به ۱۵ کشور فقط در تعداد مقصدها نیست. تنوع بازار می‌تواند ریسک وابستگی به یک خریدار یا یک مسیر تجاری را کاهش دهد. اگر صادرکننده تمام فروش خود را به یک کشور محدود کند، تغییر مقررات وارداتی، مشکلات پرداخت یا اختلال در حمل‌ونقل همان بازار ممکن است بخش بزرگی از فعالیت او را تحت تأثیر قرار دهد.

البته تعداد بیشتر بازارها زمانی یک مزیت واقعی است که هر مقصد سهم اقتصادی قابل‌قبولی داشته باشد و هزینه حضور در آن بازار از سود حاصل از فروش بیشتر نباشد.

روسیه؛ بازار مهم برای توسعه صادرات میگو

روسیه یکی از بازارهای مهم منطقه برای میگوی ایرانی است. نزدیکی جغرافیایی، امکان توسعه مسیرهای تجاری و وجود تقاضا برای محصولات غذایی وارداتی، این کشور را به مقصدی قابل‌توجه برای صادرکنندگان آبزیان تبدیل کرده است.

برخی فعالان صنعت میگو معتقدند وجود بازار بزرگی مانند روسیه در همسایگی ایران را نباید تهدیدی برای صادرات دانست؛ بلکه می‌توان از آن به‌عنوان فرصتی برای توسعه تولید و افزایش فروش استفاده کرد.

نمونه‌ای از این ظرفیت را می‌توان در آمار صادرات میگوی پرورشی استان بوشهر مشاهده کرد.

بر اساس گزارش منتشرشده در مهرماه ۱۴۰۵، در شش‌ماهه نخست این سال بیش از ۶ هزار و ۴۷۴ تن میگوی پرورشی از استان بوشهر به روسیه صادر شده است. ارزش این صادرات حدود ۲۲ میلیون دلار اعلام شده و نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد ۱۵۲ درصدی از نظر وزن و ۳۸۲ درصدی از نظر ارزش داشته است.

این آمار نشان می‌دهد بازار روسیه برای بخشی از تولیدکنندگان ایرانی ظرفیت قابل‌توجهی دارد؛ بااین‌حال، نباید عملکرد صادراتی استان بوشهر را به کل صادرات کشور تعمیم داد.

آیا تمرکز بر روسیه خطرناک است؟

پاسخ به این سؤال به میزان وابستگی هر صادرکننده بستگی دارد.

وجود یک بازار بزرگ و پرتقاضا مزیت محسوب می‌شود؛ اما وابستگی بیش از اندازه به یک مقصد می‌تواند آسیب‌پذیری تجاری ایجاد کند.

برای مثال، اگر بخش عمده فروش یک شرکت به یک کشور اختصاص داشته باشد، تغییر ناگهانی مقررات واردات، افزایش هزینه حمل، محدودیت‌های بانکی یا کاهش تقاضا می‌تواند جریان درآمد آن شرکت را مختل کند.

راهکار منطقی، حذف بازار روسیه نیست؛ بلکه حفظ این بازار در کنار توسعه مقاصد دیگر است. صادرکننده‌ای که هم‌زمان مشتریانی در روسیه، امارات و سایر بازارهای منطقه‌ای داشته باشد، انعطاف بیشتری در مدیریت فروش خود خواهد داشت.

اروپا؛ بازاری که حضور در آن به استاندارد نیاز دارد

یکی از نکات قابل‌توجه در اظهارات دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، تداوم صادرات میگو به اروپا با وجود تحریم‌هاست.

بازار اروپا برای محصولات غذایی و آبزیان، بازاری حساس از نظر کیفیت، ایمنی غذایی، قابلیت ردیابی و الزامات بهداشتی است. بنابراین حضور در این بازار فقط به تولید محصول مناسب محدود نمی‌شود؛ صادرکننده باید بتواند مدارک و الزامات موردنیاز خریدار را نیز تأمین کند.

برای حضور پایدار در چنین بازاری، چند موضوع اهمیت ویژه دارد:

  • کنترل کیفیت در مزرعه: سلامت لارو، کیفیت آب، مدیریت تغذیه و پیشگیری از بیماری‌ها باید به‌صورت مستمر کنترل شود.
  • رعایت الزامات بهداشتی: فرآوری و بسته‌بندی باید مطابق مقررات بازار مقصد انجام شود.
  • قابلیت ردیابی محصول: خریدار باید بتواند اطلاعات مربوط به منشأ و مراحل تولید محصول را دریافت کند.
  • حفظ زنجیره سرد: دمای مناسب باید از زمان برداشت تا تحویل نهایی حفظ شود.
  • ثبات کیفیت محموله‌ها: کیفیت محصول در سفارش‌های مختلف نباید نوسان قابل‌توجهی داشته باشد.

در بازارهای سخت‌گیر، یک محموله نامناسب می‌تواند اعتماد خریدار را کاهش دهد و فرصت همکاری‌های بعدی را از بین ببرد.

بنابراین توسعه صادرات به اروپا باید با سرمایه‌گذاری در کنترل کیفیت، تجهیزات فرآوری و نظام مستندسازی همراه باشد.

مشکل اصلی صنعت میگو کجاست؟

با وجود رشد صادرات، فعالان این صنعت با مشکلاتی روبه‌رو هستند که از مرحله تولید آغاز می‌شود و تا دریافت پول حاصل از فروش ادامه پیدا می‌کند.

این مشکلات را می‌توان در چهار بخش بررسی کرد.

۱. هزینه بالای تولید و تأمین خوراک

یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت میگو، هزینه خوراک است. طبق اظهارات دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، خوراک حدود ۶۰ درصد قیمت تمام‌شده تولید میگو را تشکیل می‌دهد.

این سهم بالا باعث می‌شود هرگونه افزایش قیمت نهاده‌ها یا اختلال در تأمین آن‌ها، مستقیماً بر هزینه تولید اثر بگذارد.

برای مثال، اگر قیمت خوراک افزایش یابد اما قیمت فروش میگو در بازارهای صادراتی امکان افزایش متناسب نداشته باشد، حاشیه سود پرورش‌دهنده کاهش پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی، صادرکننده ایرانی ممکن است در رقابت با تولیدکنندگانی از کشورهایی که هزینه تولید پایین‌تری دارند، با مشکل مواجه شود.

به همین دلیل، بهبود بهره‌وری خوراک، مدیریت دقیق تغذیه و کاهش تلفات در مزارع از اقدامات مهم برای افزایش رقابت‌پذیری صنعت میگو هستند.

۲. مشکلات تولید در مزارع پرورشی

کیفیت محصول صادراتی از همان مرحله تکثیر و پرورش شکل می‌گیرد.

تأمین مولد مناسب، دسترسی به لارو سالم و عاری از بیماری، مدیریت بهداشتی مزارع و استفاده از نیروی متخصص، از عوامل تأثیرگذار بر کیفیت نهایی میگو هستند.

اگر مدیریت بهداشتی مزرعه ضعیف باشد، احتمال بروز بیماری و تلفات افزایش می‌یابد. این مسئله نه‌تنها تولید را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند زمان تحویل سفارش‌های صادراتی را نیز با مشکل مواجه کند.

تغییرات آب‌وهوایی و محدودیت منابع نیز از عواملی هستند که برنامه‌ریزی تولید را دشوارتر می‌کنند.

بنابراین توسعه صادرات بدون توجه به کیفیت و پایداری تولید، نمی‌تواند موفقیتی بلندمدت ایجاد کند.

۳. کمبود نقدینگی و تجهیزات فرآوری

فعالیت در صنعت میگو به سرمایه در گردش قابل‌توجهی نیاز دارد. هزینه خوراک، نگهداری مزارع، برداشت، فرآوری، بسته‌بندی و حمل‌ونقل باید در زمان مناسب پرداخت شود؛ درحالی‌که دریافت پول از خریدار خارجی ممکن است با تأخیر انجام شود.

این فاصله زمانی می‌تواند فشار مالی زیادی بر تولیدکننده و صادرکننده وارد کند.

در بخش فرآوری نیز تأمین جعبه و کارتن، تجهیزات و تأسیسات مناسب اهمیت دارد. اگر کارخانه نتواند محصول را با سرعت و کیفیت موردنیاز آماده کند، بخشی از مزیت رقابتی خود را از دست خواهد داد.

۴. مشکلات حمل‌ونقل و بازگشت ارز

صادرات میگو به دلیل فسادپذیری محصول، به حمل‌ونقل دقیق و قابل‌اعتماد نیاز دارد.

افزایش هزینه لجستیک، محدودیت مسیرهای تجاری و دشواری دریافت وجوه صادراتی می‌تواند سودآوری فعالیت را کاهش دهد.

از طرف دیگر، مقررات مربوط به بازگشت ارز صادراتی نیز از دغدغه‌های فعالان این صنعت است. صادرکنندگان باید بتوانند ارز حاصل از فروش را از مسیرهای قانونی و در چارچوب مقررات مربوط مدیریت کنند.

اگر سازوکارهای بانکی و اداری پیچیده باشد، فاصله میان فروش کالا و دسترسی به منابع مالی افزایش می‌یابد و این مسئله تأمین سرمایه در گردش را دشوارتر می‌کند.

چرا کیفیت و بسته‌بندی می‌تواند مزیت صادراتی ایجاد کند؟

میگو محصولی است که ارزش آن فقط به وزن و قیمت وابسته نیست. اندازه، رنگ، بافت، تازگی، شیوه فرآوری، نوع بسته‌بندی و استانداردهای بهداشتی همگی بر ارزش تجاری آن اثر می‌گذارند.

دو صادرکننده ممکن است محصولی با وزن مشابه عرضه کنند، اما به دلیل تفاوت در درجه‌بندی، بسته‌بندی و کیفیت، قیمت‌های متفاوتی دریافت کنند.

به همین دلیل، حرکت از صادرات محصول خام و بدون تمایز به سمت عرضه محصول فرآوری‌شده و درجه‌بندی‌شده می‌تواند ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند.

برای مثال، یک صادرکننده می‌تواند محصولات خود را بر اساس اندازه، نوع فرآوری و نیاز بازار هدف دسته‌بندی کند. این کار به خریدار کمک می‌کند محصول متناسب با بازار مصرف خود را انتخاب کند و به صادرکننده نیز امکان قیمت‌گذاری دقیق‌تر می‌دهد.

البته انتخاب نوع فرآوری باید بر اساس تقاضای واقعی بازار انجام شود. سرمایه‌گذاری در تجهیزات جدید بدون شناخت نیاز خریداران ممکن است هزینه‌های اضافی ایجاد کند.

برندسازی میگوی ایرانی؛ از فروش فله‌ای تا محصول قابل‌شناسایی

یکی از موضوعات مهم در توسعه صادرات، ایجاد هویت تجاری برای محصول ایرانی است.

به گفته دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، میگوی ایران در بازارهایی مانند روسیه و امارات شناخته شده است و مشتریان این کشورها با محصول ایرانی آشنایی دارند. بااین‌حال، برای تقویت جایگاه برند و معرفی بهتر محصول همچنان باید اقدامات بیشتری انجام شود.

برندسازی در صادرات مواد غذایی فقط به طراحی لوگو و بسته‌بندی زیبا محدود نیست. برند زمانی ارزشمند می‌شود که خریدار بتواند کیفیت ثابتی از آن دریافت کند و به مشخصات محصول اطمینان داشته باشد.

در برخی بازارها نیز محدودیت‌های ناشی از تحریم، درج صریح مبدأ ایرانی در اسناد و مدارک تجاری را دشوار کرده است. این موضوع می‌تواند معرفی مستقل برند ایرانی را با چالش مواجه کند.

بااین‌حال، توسعه نظام درجه‌بندی، بسته‌بندی استاندارد، رهگیری محصول و ایجاد شبکه فروش حرفه‌ای می‌تواند به تقویت هویت تجاری میگوی ایران کمک کند.

سامانه رهگیری «دلفین»؛ گامی برای افزایش اعتماد خریداران

یکی از اقدامات مطرح‌شده در این صنعت، تأسیس کنسرسیوم صادرات آبزیان ایران و استفاده از سامانه رهگیری محصول با عنوان «دلفین» است.

هدف از این سامانه، رصد مسیر محصول از مرحله ذخیره‌سازی در استخر تا برداشت و بسته‌بندی عنوان شده است.

اهمیت چنین سیستمی در این است که اطلاعات مربوط به منشأ و مراحل تولید محصول قابل‌پیگیری می‌شود. این موضوع می‌تواند به کنترل کیفیت، درجه‌بندی دقیق‌تر و افزایش اعتماد خریداران کمک کند.

برای بازارهایی که به ایمنی غذایی و شفافیت زنجیره تأمین اهمیت زیادی می‌دهند، قابلیت رهگیری یک مزیت تجاری محسوب می‌شود.

در صورت اجرای مؤثر این طرح، امکان عرضه میگو با درجه‌بندی متناسب با نیاز بازارهایی مانند روسیه و قیمت‌گذاری بر اساس مشخصات محصول نیز فراهم‌تر خواهد شد.

مقایسه ایران با تجربه اکوادور در صادرات میگو

در بازار جهانی میگو، اکوادور یکی از نمونه‌های مهم توسعه صادرات است. این کشور توانسته با تمرکز بر بازارهای بزرگ، افزایش ظرفیت تولید و توسعه ارتباط با خریداران خارجی، جایگاه قدرتمندی در تجارت جهانی میگو به دست آورد.

در اظهارات دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران نیز به تجربه اکوادور در صادرات میگو به چین اشاره شده است. نکته اصلی این تجربه آن است که حضور در بازارهای بزرگ و برخورداری از تقاضای قابل‌توجه می‌تواند به توسعه کل صنعت کمک کند.

برای ایران نیز بازارهای بزرگ منطقه‌ای و جهانی می‌توانند فرصت ایجاد کنند؛ اما بهره‌برداری از این فرصت به چند عامل وابسته است:

  • افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه تولید؛
  • دسترسی پایدار به نهاده‌های موردنیاز؛
  • توسعه زیرساخت‌های فرآوری و نگهداری؛
  • کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل؛
  • تسهیل روابط بانکی و دریافت وجوه صادراتی؛
  • حفظ کیفیت و استمرار عرضه.

صرف داشتن محصول مناسب کافی نیست. کشورهایی در بازار جهانی موفق‌تر هستند که بتوانند در حجم مناسب، با کیفیت ثابت و در زمان موردنیاز خریدار محصول عرضه کنند.

چگونه می‌توان صادرات میگوی ایران را توسعه داد؟

برای افزایش سهم ایران در بازار جهانی، اقدامات زیر می‌توانند در اولویت قرار گیرند:

۱. کاهش هزینه تمام‌شده تولید

با توجه به سهم بالای خوراک در هزینه تولید، بهینه‌سازی تغذیه، بهبود مدیریت مزارع و کاهش تلفات می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر رقابت‌پذیری داشته باشد.

۲. توسعه بازارهای صادراتی

حفظ بازارهای فعلی مانند روسیه و امارات در کنار شناسایی مشتریان جدید اهمیت دارد. توسعه بازار باید بر اساس بررسی واردات، تعرفه‌ها، مقررات بهداشتی و سلیقه مصرف‌کنندگان انجام شود.

۳. سرمایه‌گذاری در فرآوری و بسته‌بندی

عرضه محصول با درجه‌بندی مشخص و بسته‌بندی متناسب با نیاز بازار می‌تواند ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند.

۴. تقویت زنجیره سرد

میگو باید در تمام مراحل برداشت، فرآوری، انبارداری و حمل‌ونقل در شرایط دمایی مناسب نگهداری شود. هرگونه اختلال در این زنجیره می‌تواند کیفیت و اعتبار محصول را تحت تأثیر قرار دهد.

۵. توسعه برند و قابلیت رهگیری

ایجاد هویت تجاری مشخص و استفاده از سامانه‌های رهگیری می‌تواند اعتماد خریداران را افزایش دهد و زمینه همکاری‌های بلندمدت را فراهم کند.

۶. تسهیل بازگشت ارز و تأمین مالی

صادرکنندگان برای ادامه فعالیت به سرمایه در گردش و سازوکار روشن دریافت و بازگشت ارز نیاز دارند. کاهش پیچیدگی‌های اداری و بانکی می‌تواند به پایداری صادرات کمک کند.

آینده صادرات میگوی ایران

صادرات میگوی ایران به ۱۵ کشور جهان نشان می‌دهد که این صنعت از ظرفیت حضور در بازارهای بین‌المللی برخوردار است. تداوم صادرات به اروپا، حضور در بازار روسیه و امارات و رشد صادرات در نیمه نخست سال جاری، نشانه‌هایی از این ظرفیت هستند.

بااین‌حال، آینده این صنعت فقط به افزایش تعداد بازارهای صادراتی وابسته نیست. مهم‌تر از آن، افزایش کیفیت، کاهش هزینه تولید، توسعه فرآوری و ایجاد زنجیره تأمین قابل‌اعتماد است.

اگر تولیدکنندگان بتوانند محصولی با کیفیت ثابت و قیمت رقابتی عرضه کنند و صادرکنندگان نیز به زیرساخت‌های مناسب حمل‌ونقل، بسته‌بندی و دریافت وجوه صادراتی دسترسی داشته باشند، امکان افزایش سهم ایران در بازار جهانی میگو فراهم‌تر خواهد شد.

صنعت میگوی ایران برای رشد بیشتر، فقط به تولید بالاتر نیاز ندارد؛ بلکه باید از مرحله فروش محصول به سمت صادرات حرفه‌ای، برندمحور و مبتنی بر کیفیت حرکت کند.

5unMxVQvKGtDfarYhkJcNW2JhaI-fHDLCsnLRXCfKN0p1_Fipw

صادرات بیسکویت ایران؛ از تولید ۳۲۰ هزار تنی تا بازارهای جهانی

بیسکویت یکی از محصولات غذایی پرمصرف در جهان است؛ محصولی که به دلیل ماندگاری نسبتاً مناسب، حمل‌ونقل آسان و تنوع بالا، ظرفیت قابل‌توجهی برای تجارت بین‌المللی دارد. ایران نیز با برخورداری از صنعت تولید بیسکویت و شیرینی و شکلات، توانسته بخشی از محصولات خود را به بازارهای خارجی عرضه کند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اتحادیه صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات، ایران سالانه حدود ۳۲۰ هزار تن بیسکویت تولید می‌کند و محصولات این صنعت به ۲۱ کشور جهان صادر می‌شوند. حضور بیسکویت ایرانی در بازارهایی مانند آلمان، انگلیس، کانادا و ژاپن نشان می‌دهد که ظرفیت صادراتی این صنعت تنها به کشورهای همسایه محدود نیست.

این آمار فرصت مهمی را پیش روی تولیدکنندگان قرار می‌دهد؛ اما پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان از ظرفیت تولید داخلی برای افزایش سهم ایران در بازار جهانی استفاده کرد؟

تولید سالانه ۳۲۰ هزار تن بیسکویت؛ ظرفیت مهم صنعت غذایی ایران

محمدتقی قلندرلکی، دبیر اتحادیه صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات، اعلام کرده است که ایران سالانه حدود ۳۲۰ هزار تن بیسکویت تولید می‌کند.

این میزان تولید نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه کارخانه‌های داخلی در تأمین بازار مصرف و عرضه محصول به بازارهای خارجی است.

بر اساس برآورد مؤسسه پژوهشی IndexBox که در گزارش منتشرشده به آن اشاره شده، ایران از نظر تولید بیسکویت در جایگاه دوم خاورمیانه و از نظر مصرف در رتبه نخست این منطقه قرار دارد.

این جایگاه از دو جهت اهمیت دارد:

  • ظرفیت تولید صنعتی: وجود کارخانه‌ها و خطوط تولید فعال می‌تواند زمینه تأمین سفارش‌های عمده و توسعه صادرات را فراهم کند.
  • بازار داخلی بزرگ: مصرف قابل‌توجه بیسکویت در کشور، به تولیدکنندگان امکان می‌دهد در کنار بازار داخلی، برای توسعه فروش خارجی نیز برنامه‌ریزی کنند.

البته ظرفیت تولید بالا به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت صادرات نیست. برای حضور پایدار در بازارهای خارجی، تولیدکننده باید بتواند محصولی با کیفیت ثابت، قیمت رقابتی و مشخصات متناسب با نیاز خریدار عرضه کند.

بیسکویت ایرانی به ۲۱ کشور جهان صادر می‌شود

یکی از نکات مهم در گزارش منتشرشده، تنوع مقاصد صادراتی بیسکویت ایران است.

طبق اظهارات دبیر اتحادیه صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات، محصولات این صنعت به ۲۱ کشور جهان صادر می‌شوند. در میان مقاصد اعلام‌شده می‌توان به کشورهای زیر اشاره کرد:

  • آلمان
  • انگلیس
  • کانادا
  • ژاپن

حضور در این بازارها از این جهت قابل‌توجه است که برخی از آن‌ها مقررات سخت‌گیرانه‌ای در حوزه واردات مواد غذایی، سلامت محصول و برچسب‌گذاری دارند.

برای مثال، صادرات به کشورهای اروپایی و کانادا به رعایت الزامات مشخصی در زمینه ترکیبات محصول، اعلام مواد حساسیت‌زا، اطلاعات تغذیه‌ای و ایمنی غذایی نیاز دارد.

بنابراین حضور بیسکویت ایرانی در این کشورها می‌تواند نشان‌دهنده ظرفیت تولیدکنندگان داخلی برای فعالیت در بازارهایی فراتر از بازارهای سنتی منطقه باشد.

بااین‌حال، تعداد مقاصد صادراتی به‌تنهایی میزان موفقیت تجاری را مشخص نمی‌کند. برای ارزیابی دقیق عملکرد صنعت باید ارزش صادرات، حجم فروش به هر کشور، سهم بازار و تداوم سفارش‌ها نیز بررسی شود.

چرا بیسکویت ایران قابلیت رقابت در بازارهای خارجی را دارد؟

به گفته دبیر اتحادیه صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات، محصولات تولید داخل از نظر کیفیت و قیمت توان رقابت با نمونه‌های اروپایی و آمریکایی را دارند و رعایت الزامات سلامت و بهداشت نیز در تولید این محصولات مورد توجه است.

این موضوع می‌تواند یکی از مزیت‌های صنعت بیسکویت ایران باشد؛ زیرا خریداران خارجی معمولاً محصولی را انتخاب می‌کنند که در کنار کیفیت مناسب، قیمت تمام‌شده رقابتی و امکان تأمین مستمر داشته باشد.

چند عامل می‌توانند به تقویت رقابت‌پذیری بیسکویت ایرانی کمک کنند:

۱. تنوع محصولات

تولید انواع بیسکویت ساده، کرمدار، سبوس‌دار، شکلاتی، ویفر و محصولات رژیمی به کارخانه‌ها امکان می‌دهد برای گروه‌های مختلف مصرف‌کننده محصول عرضه کنند.

۲. توان تولید سفارش‌های عمده

وجود ظرفیت تولید صنعتی می‌تواند به تولیدکنندگان کمک کند سفارش‌های بزرگ واردکنندگان و شرکت‌های پخش را تأمین کنند؛ البته به شرط آنکه مواد اولیه و برنامه تولید به‌صورت پایدار مدیریت شود.

۳. قیمت رقابتی

هزینه تمام‌شده تولید در مقایسه با رقبا یکی از عوامل مهم در انتخاب تأمین‌کننده است. اگر تولیدکننده بتواند هزینه مواد اولیه، انرژی، بسته‌بندی و حمل را کنترل کند، امکان ارائه قیمت مناسب‌تری خواهد داشت.

۴. قابلیت تولید با برند اختصاصی

بسیاری از واردکنندگان به دنبال محصولاتی هستند که با برند خودشان عرضه شوند. تولیدکنندگان ایرانی می‌توانند با ارائه خدمات تولید قراردادی و بسته‌بندی اختصاصی، مشتریان جدیدی جذب کنند.

بازارهای اروپایی؛ فرصت ارزشمند اما رقابتی

صادرات بیسکویت ایران به آلمان و انگلیس از جمله نکات قابل‌توجه در خبر اخیر است.

بازار اروپا از نظر مصرف محصولات غذایی بسته‌بندی‌شده ظرفیت قابل‌توجهی دارد، اما ورود به آن با الزامات فنی و قانونی همراه است.

در این بازار، تنها طعم و قیمت محصول تعیین‌کننده نیست. واردکننده باید مطمئن باشد که محصول از نظر ایمنی غذایی، ترکیبات، برچسب‌گذاری و شرایط نگهداری با مقررات کشور مقصد مطابقت دارد.

برای مثال، تولیدکننده‌ای که قصد صادرات بیسکویت به آلمان را دارد، باید به موارد زیر توجه کند:

  • درج اطلاعات محصول به زبان موردنیاز بازار مقصد؛
  • اعلام دقیق ترکیبات و مواد حساسیت‌زا مانند گلوتن، شیر و سویا؛
  • درج اطلاعات تغذیه‌ای و تاریخ تولید و انقضا؛
  • رعایت الزامات ایمنی و بهداشتی در فرآیند تولید؛
  • کنترل کیفیت مواد اولیه و محصول نهایی؛
  • توجه به محدودیت‌های مربوط به برخی آلاینده‌های فرآیندی مانند آکریل‌آمید.

در بازار اروپا، ثبات کیفیت و مستندات فنی اهمیت زیادی دارند. ممکن است یک نمونه محصول از نظر طعم و ظاهر مورد تأیید خریدار قرار بگیرد، اما اگر مدارک فنی و الزامات قانونی کامل نباشند، امکان واردات تجاری آن با مشکل مواجه شود.

به همین دلیل، تولیدکنندگانی که بازار اروپا را هدف قرار می‌دهند، باید از ابتدا صادرات را بخشی از برنامه تولید خود بدانند، نه فعالیتی که پس از تولید محصول به آن فکر کنند.

کانادا و ژاپن؛ بازارهایی که به شناخت دقیق نیاز دارند

حضور بیسکویت ایرانی در کانادا و ژاپن نیز از ظرفیت توسعه بازارهای دورتر خبر می‌دهد.

اما صادرات به این کشورها با بازارهای نزدیک منطقه تفاوت دارد.

در کانادا، الزامات برچسب‌گذاری مواد غذایی، اطلاعات ترکیبات و اعلام مواد حساسیت‌زا اهمیت ویژه‌ای دارند. در بسیاری از موارد، اطلاعات روی بسته‌بندی باید مطابق مقررات کانادا و به زبان‌های موردنیاز این کشور ارائه شود.

در ژاپن نیز مصرف‌کنندگان و واردکنندگان به کیفیت، ظاهر محصول، مشخصات بسته‌بندی و اطلاعات دقیق مواد تشکیل‌دهنده توجه زیادی دارند.

برای ورود موفق به چنین بازارهایی، تولیدکننده باید پیش از ارسال محموله، نمونه محصول و مدارک فنی را با واردکننده هماهنگ کند.

همچنین هزینه حمل، زمان انتقال، ماندگاری محصول و شرایط نگهداری در مسیرهای طولانی باید در قیمت‌گذاری صادراتی لحاظ شوند.

این بازارها ممکن است برای هر نوع بیسکویت مناسب نباشند؛ بنابراین انتخاب محصول باید بر اساس تقاضای واقعی واردکننده و سلیقه مصرف‌کننده انجام شود.

مهم‌ترین چالش‌های صادرات بیسکویت ایران چیست؟

با وجود ظرفیت تولید و دسترسی به بازارهای خارجی، صادرکنندگان بیسکویت با چالش‌هایی روبه‌رو هستند که می‌تواند هزینه فعالیت آن‌ها را افزایش دهد.

۱. نوسان قیمت مواد اولیه

بخش مهمی از هزینه تولید بیسکویت به مواد اولیه‌ای مانند آرد، شکر، روغن، پودر کاکائو، شیرخشک و مواد افزودنی مربوط می‌شود.

تغییر قیمت این مواد می‌تواند هزینه تمام‌شده را افزایش دهد و برنامه قیمت‌گذاری صادراتی را دشوار کند.

برای مثال، صادرکننده ممکن است با خریدار خارجی بر اساس قیمت مشخصی قرارداد ببندد، اما افزایش هزینه مواد اولیه در زمان تولید باعث کاهش حاشیه سود او شود.

به همین دلیل، مدیریت خرید مواد اولیه و برنامه‌ریزی تولید برای شرکت‌های صادراتی اهمیت زیادی دارد.

۲. رقابت با تولیدکنندگان خارجی

بازار جهانی بیسکویت و محصولات مشابه، بازار رقابتی است. تولیدکنندگان کشورهایی مانند ترکیه، کشورهای اروپایی و برخی کشورهای آسیایی در این حوزه حضور فعالی دارند.

رقابت فقط بر سر قیمت نیست؛ تنوع طعم، کیفیت مواد اولیه، طراحی بسته‌بندی، تبلیغات و قدرت توزیع نیز بر انتخاب خریدار تأثیر می‌گذارند.

شرکت ایرانی برای موفقیت باید مشخص کند در چه بخشی مزیت دارد: محصول اقتصادی، کیفیت ممتاز، طعم متفاوت یا تولید اختصاصی برای برند خریدار.

۳. هزینه حمل‌ونقل و ماندگاری محصول

بیسکویت نسبت به بسیاری از محصولات غذایی، قابلیت نگهداری و حمل مناسب‌تری دارد؛ اما این موضوع به معنای بی‌اهمیت بودن شرایط لجستیکی نیست.

رطوبت، گرمای زیاد، ضربه و فشار ناشی از چیدمان نامناسب می‌توانند کیفیت محصول را کاهش دهند.

این موضوع به‌خصوص برای ویفر، بیسکویت‌های کرمدار و محصولات دارای روکش شکلات اهمیت بیشتری دارد.

استفاده از لفاف مناسب، کارتن مقاوم و چیدمان استاندارد پالت می‌تواند از آسیب‌دیدگی محموله جلوگیری کند.

۴. مشکلات دریافت وجه و نقل‌وانتقال مالی

یکی از چالش‌های مهم صادرکنندگان ایرانی، مدیریت دریافت وجوه حاصل از فروش خارجی است.

محدودیت‌های بانکی و دشواری نقل‌وانتقال پول می‌تواند زمان تسویه را افزایش دهد و سرمایه در گردش شرکت را تحت فشار قرار دهد.

به همین دلیل، بررسی اعتبار خریدار، توافق شفاف درباره روش پرداخت و استفاده از مسیرهای قانونی و قابل‌اطمینان برای تسویه اهمیت زیادی دارد.

بسته‌بندی؛ عامل تعیین‌کننده در فروش بیسکویت

در صنعت بیسکویت، بسته‌بندی فقط وسیله‌ای برای محافظت از محصول نیست؛ بلکه بخشی از مزیت رقابتی و ابزار بازاریابی محسوب می‌شود.

بسته‌بندی باید بتواند محصول را در برابر رطوبت، هوا، ضربه و شرایط نامناسب نگهداری محافظت کند. در کنار آن، ظاهر محصول نیز باید با سلیقه مصرف‌کنندگان بازار مقصد هماهنگ باشد.

برای مثال، طراحی بسته‌بندی یک بیسکویت اقتصادی که برای فروش عمده در بازارهای منطقه‌ای تولید می‌شود، ممکن است با بسته‌بندی یک محصول ممتاز برای فروشگاه‌های زنجیره‌ای اروپا متفاوت باشد.

تولیدکنندگان باید چند موضوع را در طراحی بسته‌بندی صادراتی در نظر بگیرند:

  • انتخاب لفاف متناسب با نوع محصول و مدت ماندگاری؛
  • درج اطلاعات به زبان بازار مقصد؛
  • طراحی متناسب با سلیقه مصرف‌کننده؛
  • مقاومت کارتن در برابر فشار و رطوبت؛
  • درج مشخصات وزن، تعداد، تاریخ تولید و انقضا؛
  • امکان عرضه محصول با برند اختصاصی واردکننده.

بسته‌بندی مناسب می‌تواند احتمال آسیب‌دیدگی کالا را کاهش دهد و تصویر حرفه‌ای‌تری از برند ایرانی در بازار مقصد ایجاد کند.

چگونه صادرات بیسکویت را افزایش دهیم؟

توسعه صادرات این محصول به برنامه‌ریزی در سطح تولید، بازاریابی و توزیع نیاز دارد. تولیدکنندگان ایرانی می‌توانند اقدامات زیر را در اولویت قرار دهند:

۱. بازار هدف را بر اساس نوع محصول انتخاب کنید.

همه بازارها برای تمام محصولات مناسب نیستند. بیسکویت اقتصادی، ویفر کرمدار، محصولات بدون قند یا بیسکویت‌های سلامت‌محور هرکدام مشتریان متفاوتی دارند.

۲. واردکنندگان و توزیع‌کنندگان واقعی را شناسایی کنید.

شرکت‌های پخش مواد غذایی، عمده‌فروشان، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و واردکنندگان محصولات غذایی می‌توانند مشتریان بالقوه باشند. انتخاب خریدار باید بر اساس نوع محصول و کانال فروش انجام شود.

۳. نمونه صادراتی حرفه‌ای آماده کنید.

نمونه محصول باید از نظر طعم، کیفیت، بسته‌بندی و اطلاعات فنی با محصول نهایی یکسان باشد. ارسال نمونه‌ای که با محموله اصلی تفاوت دارد، می‌تواند به اعتبار تولیدکننده آسیب بزند.

۴. قیمت صادراتی را دقیق محاسبه کنید.

هزینه مواد اولیه، تولید، بسته‌بندی، حمل، بیمه، تشریفات گمرکی و هزینه‌های مالی باید در قیمت نهایی لحاظ شوند. قیمت پایین بدون محاسبه سود واقعی، راهکار پایداری برای صادرات نیست.

۵. امکان تولید با برند اختصاصی را فراهم کنید.

ارائه خدمات تولید قراردادی و بسته‌بندی با برند خریدار می‌تواند بازارهای جدیدی ایجاد کند؛ به‌ویژه برای واردکنندگانی که قصد دارند محصول را با نام تجاری خود عرضه کنند.

۶. کیفیت را در تمام سفارش‌ها ثابت نگه دارید.

تغییر طعم، وزن، بافت یا کیفیت بسته‌بندی میان محموله‌ها می‌تواند اعتماد مشتری را کاهش دهد. کنترل کیفیت باید در تمام مراحل تولید و ارسال اجرا شود.

آینده صنعت بیسکویت ایران در بازار جهانی

تولید سالانه حدود ۳۲۰ هزار تن بیسکویت و صادرات به ۲۱ کشور، نشان می‌دهد صنعت بیسکویت ایران از ظرفیت قابل‌توجهی برای حضور در بازارهای خارجی برخوردار است.

حضور در بازارهایی مانند آلمان، انگلیس، کانادا و ژاپن نیز بیانگر آن است که امکان توسعه صادرات فراتر از بازارهای نزدیک وجود دارد؛ هرچند موفقیت در این بازارها به رعایت الزامات فنی و شناخت دقیق مصرف‌کننده وابسته است.

در سال‌های آینده، تولیدکنندگانی موفق‌تر خواهند بود که علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، به توسعه محصولات متنوع، بسته‌بندی صادراتی، کنترل کیفیت و بازاریابی بین‌المللی توجه کنند.

صنعت بیسکویت ایران برای افزایش سهم خود در تجارت جهانی باید از رقابت صرفاً قیمتی فاصله بگیرد و بر کیفیت پایدار، نوآوری در محصول و ایجاد برندهای قابل‌اعتماد تمرکز کند.

ظرفیت تولید ۳۲۰ هزار تنی یک نقطه قوت است؛ اما تبدیل این ظرفیت به درآمد ارزی بیشتر، به شناخت بازار و صادرات حرفه‌ای وابسته خواهد بود.

Pn_BEG3c7grekl_0AMDMleAJXnc-KcAhObhURKKmJVvfw9wyQA

تجارت ایران و آفریقا ۲۸ درصد رشد کرد؛ فرصت تازه برای صادرکنندگان

بازار آفریقا برای بسیاری از شرکت‌های ایرانی هنوز بازاری ناشناخته است؛ اما رشد تجارت با کشورهای این قاره نشان می‌دهد که فرصت‌های قابل‌توجهی برای توسعه صادرات وجود دارد. بر اساس اظهارات رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا، تجارت ایران و کشورهای آفریقایی ۲۸ درصد رشد کرده و با وجود محدودیت در برخی مسیرهای تجاری، جریان صادرات همچنان ادامه دارد.

این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که مشکلات حمل‌ونقل، محدودیت مسیرهای دریایی و دشواری‌های نقل‌وانتقال پول، فعالیت صادرکنندگان را با چالش روبه‌رو کرده است. با این حال، استفاده از مسیرهای جایگزین نشان می‌دهد که فعالان اقتصادی ایران همچنان به دنبال حفظ و گسترش ارتباط تجاری با کشورهای آفریقایی هستند.

اما سؤال مهم این است: آیا رشد تجارت ایران و آفریقا می‌تواند به یک فرصت پایدار برای صادرکنندگان تبدیل شود؟ برای پاسخ به این سؤال باید ظرفیت بازارهای آفریقایی، موانع صادرات و راهکارهای ورود حرفه‌ای به این قاره را بررسی کرد.

رشد ۲۸ درصدی تجارت؛ نشانه‌ای از تداوم روابط اقتصادی

مسعود برهمن، رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا، در دومین دوره اتاق بازرگانی ایران و آفریقا با هدف توانمندسازی نسل جوان برای ورود به تجارت بین‌الملل اعلام کرد که تجارت ایران با کشورهای آفریقایی ۲۸ درصد افزایش یافته است.

نکته مهم در این اظهارات، صرفاً افزایش حجم تجارت نیست؛ بلکه تداوم صادرات با وجود محدودیت‌های ایجادشده در برخی مسیرهای تجاری اهمیت دارد.

به گفته برهمن، بخشی از مبادلاتی که پیش‌تر از مسیر خلیج فارس انجام می‌شد، اکنون با استفاده از مسیرهای جایگزین ادامه پیدا می‌کند و محموله‌های صادراتی همچنان به سمت کشورهای آفریقایی در حرکت هستند.

البته در خبر منتشرشده، دوره زمانی دقیق و ارزش پایه تجارت مشخص نشده است؛ بنابراین رشد ۲۸ درصدی را باید به‌عنوان آمار اعلام‌شده از سوی رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا در نظر گرفت، نه مبنایی برای محاسبه ارزش دقیق صادرات یا مقایسه با سال‌های گذشته.

چرا بازار آفریقا برای صادرکنندگان ایرانی اهمیت دارد؟

آفریقا یک بازار یکپارچه با شرایط اقتصادی و تجاری مشابه نیست. این قاره از کشورهای متنوعی تشکیل شده که از نظر جمعیت، قدرت خرید، زیرساخت، قوانین واردات و نیازهای مصرف‌کنندگان تفاوت‌های زیادی دارند.

همین تنوع باعث می‌شود شرکت‌های ایرانی بتوانند به‌جای تمرکز بر یک بازار محدود، فرصت‌های صادراتی خود را در چند کشور و چند گروه کالایی بررسی کنند.

مهم‌ترین دلایل توجه به بازار آفریقا عبارت‌اند از:

۱. تنوع نیازهای مصرفی و صنعتی

در بسیاری از کشورهای آفریقایی، تقاضا برای کالاهای مصرفی، مواد غذایی، محصولات بهداشتی، مصالح ساختمانی، تجهیزات و برخی کالاهای صنعتی وجود دارد. این موضوع می‌تواند برای تولیدکنندگان ایرانی فرصت ایجاد کند؛ البته انتخاب محصول باید بر اساس نیاز واقعی هر کشور انجام شود.

۲. امکان توسعه بازار برای تولیدکنندگان ایرانی

شرکت‌هایی که در بازار داخلی با رقابت شدید مواجه‌اند، می‌توانند با شناسایی بازارهای خارجی مناسب، بخشی از ظرفیت تولید خود را به صادرات اختصاص دهند. بازار آفریقا نیز می‌تواند یکی از گزینه‌های بررسی‌شده برای این هدف باشد.

۳. فرصت ایجاد روابط تجاری بلندمدت

صادرات موفق فقط به فروش یک محموله محدود نمی‌شود. همکاری با واردکنندگان، توزیع‌کنندگان و شرکت‌های محلی می‌تواند به شکل‌گیری شبکه فروش پایدار و سفارش‌های تکرارشونده منجر شود.

۴. امکان تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی

وابستگی به تعداد محدودی از بازارهای صادراتی، ریسک فعالیت شرکت‌ها را افزایش می‌دهد. ورود حساب‌شده به بازارهای جدید می‌تواند وابستگی به یک مقصد خاص را کاهش دهد.

کدام محصولات ایرانی می‌توانند در آفریقا فرصت صادراتی داشته باشند؟

یکی از اشتباهات رایج در تجارت خارجی این است که صادرکننده تصور می‌کند هر محصولی که در ایران تولید می‌شود، الزاماً در کشورهای دیگر نیز مشتری دارد.

در واقع، انتخاب محصول صادراتی باید بر اساس قدرت خرید، نیاز بازار، قیمت رقبا، هزینه حمل، تعرفه‌های وارداتی و استانداردهای کشور مقصد انجام شود.

با این حال، چند گروه کالایی ارزش بررسی اولیه دارند:

محصولات غذایی و کشاورزی

[تصویر داخل مقاله: محصولات غذایی ایرانی شامل خشکبار، خرما، رب گوجه‌فرنگی و مواد غذایی بسته‌بندی‌شده]

محصولاتی مانند خرما، کشمش، خشکبار، رب گوجه‌فرنگی، محصولات فرآوری‌شده کشاورزی و برخی مواد غذایی بسته‌بندی‌شده می‌توانند در بعضی بازارهای آفریقایی ظرفیت فروش داشته باشند.

اما صادرکننده باید پیش از ورود به بازار، مواردی مانند ذائقه مصرف‌کنندگان، تاریخ مصرف، شرایط نگهداری، نوع بسته‌بندی، مجوزهای بهداشتی و الزامات برچسب‌گذاری را بررسی کند.

مصالح ساختمانی و محصولات معدنی

[تصویر داخل مقاله: کارخانه تولید سیمان، کاشی و سرامیک و مصالح ساختمانی]

محصولاتی مانند کاشی و سرامیک، سنگ ساختمانی، سیمان، محصولات فولادی و برخی مصالح ساختمانی نیز می‌توانند در بازارهایی که فعالیت‌های عمرانی و توسعه زیرساخت در آن‌ها جریان دارد، مورد بررسی قرار گیرند.

در این گروه، قیمت نهایی تحویل کالا اهمیت زیادی دارد. هزینه حمل، وزن محصول، فاصله تا مقصد و امکانات تخلیه و انبارداری ممکن است مزیت قیمتی تولیدکننده را تغییر دهد.

محصولات پتروشیمی و مواد اولیه صنعتی

مواد اولیه مورد استفاده در صنایع مختلف، از دیگر گروه‌هایی هستند که می‌توانند برای همکاری با واردکنندگان آفریقایی بررسی شوند.

در این بخش، ثبات تأمین، مشخصات فنی، کیفیت یکنواخت و توانایی ارائه اسناد معتبر اهمیت زیادی دارد.

دارو، تجهیزات و محصولات بهداشتی

این گروه نیز ممکن است در برخی بازارها فرصت‌هایی داشته باشد؛ اما ورود به آن نیازمند بررسی دقیق مقررات ثبت محصول، مجوزهای واردات، استانداردهای فنی و الزامات قانونی کشور مقصد است.

صرف وجود تقاضا برای یک کالا به معنای امکان صادرات آسان آن نیست.

نکته مهم: موارد بالا فرصت‌های قابل‌بررسی هستند، نه فهرست قطعی کالاهای دارای بیشترین صادرات یا تقاضا در آفریقا. برای تصمیم‌گیری باید آمار واردات هر کشور و رقبا به‌صورت جداگانه بررسی شود.

محدودیت‌های تجاری؛ چرا صادرات به آفریقا همیشه آسان نیست؟

رشد تجارت ایران و آفریقا در شرایط محدودیت‌های تجاری، اهمیت پیدا کردن راهکارهای عملی برای حفظ جریان صادرات را نشان می‌دهد. با این حال، صادرکنندگان برای توسعه فعالیت خود باید چند مانع مهم را در نظر بگیرند.

۱. مشکلات حمل‌ونقل و انتخاب مسیر جایگزین

[تصویر داخل مقاله: بارگیری کانتینر در بندر و حمل‌ونقل دریایی]

فاصله جغرافیایی، محدودیت مسیرهای حمل‌ونقل و تغییر هزینه‌های لجستیکی می‌تواند قیمت تمام‌شده کالا را افزایش دهد.

استفاده از مسیر جایگزین زمانی منطقی است که صادرکننده هزینه، زمان تحویل، امنیت مسیر، بیمه و امکان رهگیری محموله را هم‌زمان بررسی کرده باشد.

انتخاب یک مسیر صرفاً به دلیل در دسترس بودن، لزوماً تصمیم اقتصادی مناسبی نیست.

۲. دشواری دریافت و انتقال پول

یکی از موضوعات مهم در تجارت با برخی بازارهای آفریقایی، انتخاب روش مطمئن تسویه مالی است. صادرکننده باید پیش از ارسال کالا، درباره روش پرداخت، ارز معامله، زمان تسویه، هزینه انتقال و ریسک‌های احتمالی توافق روشنی با خریدار داشته باشد.

ارسال کالا بدون تعیین سازوکار قابل‌اتکای دریافت وجه، می‌تواند سرمایه شرکت را در معرض خطر قرار دهد.

۳. شناخت ناکافی از بازار مقصد

آفریقا از نظر فرهنگی، اقتصادی و مقررات تجاری بسیار متنوع است. شرایط فروش یک محصول در یک کشور ممکن است با کشور دیگر کاملاً متفاوت باشد.

برای مثال، قیمت قابل‌قبول، نوع بسته‌بندی، شیوه توزیع و حتی ویژگی‌های مورد انتظار مشتریان در بازارهای مختلف یکسان نیست.

۴. رقابت با تأمین‌کنندگان بین‌المللی

شرکت‌های ایرانی در بسیاری از بازارها با صادرکنندگان کشورهای دیگر رقابت می‌کنند. بنابراین تنها پایین بودن قیمت کافی نیست.

کیفیت پایدار، تحویل به‌موقع، خدمات پس از فروش، بسته‌بندی مناسب و اعتبار تجاری می‌توانند در انتخاب تأمین‌کننده نقش تعیین‌کننده داشته باشند.

افزایش نرخ ارز؛ فرصت صادراتی یا تهدید تولیدکننده؟

رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا در اظهارات خود به تأثیر افزایش نرخ ارز بر صادرات اشاره کرده و معتقد است این شرایط در کنار چالش‌ها می‌تواند فرصت‌هایی برای توسعه صادرات و افزایش ارزآوری ایجاد کند.

افزایش نرخ ارز ممکن است در ظاهر قیمت ریالی کالاهای ایرانی را برای خریداران خارجی رقابتی‌تر کند؛ اما این اثر همیشه قطعی نیست.

برای مثال، اگر مواد اولیه، ماشین‌آلات، قطعات یا هزینه‌های تولید وابستگی ارزی داشته باشند، افزایش نرخ ارز می‌تواند هزینه تولید را نیز بالا ببرد.

از طرف دیگر، نوسان شدید نرخ ارز برنامه‌ریزی بلندمدت را دشوار می‌کند. صادرکننده‌ای که قیمت فروش را برای چند ماه ثابت اعلام می‌کند، باید اثر تغییر نرخ ارز بر هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل را در محاسبات خود لحاظ کند.

بنابراین مزیت صادراتی زمانی شکل می‌گیرد که شرکت بتواند در کنار مدیریت نرخ ارز، هزینه تمام‌شده، کیفیت و زمان تحویل را کنترل کند.

چگونه وارد بازار آفریقا شویم؟ نقشه راه عملی برای صادرکنندگان

[تصویر داخل مقاله: جلسه مذاکره تجاری میان صادرکننده ایرانی و خریدار آفریقایی]

ورود موفق به بازار آفریقا نیازمند برنامه‌ریزی مرحله‌ای است. شرکت‌ها نباید صرفاً بر اساس شنیده‌ها یا پیشنهاد یک واسطه، اقدام به ارسال کالا کنند.

یک مسیر عملی می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:

مرحله اول: انتخاب یک یا دو کشور هدف

به‌جای اینکه از ابتدا کل قاره آفریقا را هدف قرار دهید، چند کشور را بر اساس تناسب محصول، حجم واردات، شرایط حمل‌ونقل و امکان انجام معامله انتخاب کنید.

مرحله دوم: بررسی آمار واردات

مشخص کنید کشور موردنظر چه مقدار از محصول شما را وارد می‌کند، تأمین‌کنندگان اصلی آن چه کشورهایی هستند و روند واردات در سال‌های اخیر چگونه بوده است.

مرحله سوم: تحلیل رقبا و قیمت بازار

قیمت محصول ایرانی را با کالاهای مشابه از نظر کیفیت، بسته‌بندی، هزینه حمل و شرایط تحویل مقایسه کنید. قیمت پایین‌تر به‌تنهایی مزیت رقابتی محسوب نمی‌شود.

مرحله چهارم: شناسایی خریداران واقعی

واردکنندگان، عمده‌فروشان، توزیع‌کنندگان و شرکت‌های مصرف‌کننده محصول را شناسایی کنید. اطلاعات شرکت، سابقه فعالیت و اعتبار تجاری خریدار باید بررسی شود.

مرحله پنجم: بررسی الزامات صادرات و واردات

مدارک موردنیاز، گواهی‌های استاندارد، مجوزهای بهداشتی، تعرفه‌ها و الزامات گمرکی کشور مقصد را پیش از عقد قرارداد مشخص کنید.

مرحله ششم: محاسبه قیمت نهایی صادرات

هزینه تولید، بسته‌بندی، حمل، بیمه، تشریفات گمرکی، هزینه‌های مالی و ریسک‌های احتمالی را در قیمت نهایی لحاظ کنید.

مرحله هفتم: اجرای یک معامله آزمایشی

در صورت امکان، نخستین همکاری را با حجم کنترل‌شده آغاز کنید. این کار به شرکت اجازه می‌دهد کیفیت محصول، زمان حمل، فرایند ترخیص و نحوه پرداخت را در عمل ارزیابی کند.

نقش اتاق بازرگانی ایران و آفریقا در توسعه صادرات

یکی از نکات مهم در اظهارات رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا، تأکید بر استفاده از ظرفیت این نهاد برای حمایت از تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان اقتصادی است.

اتاق‌های بازرگانی و انجمن‌های اقتصادی می‌توانند در بخش‌های مختلفی به شرکت‌ها کمک کنند؛ از جمله:

  • معرفی فرصت‌های تجاری و بازارهای هدف
  • برقراری ارتباط با اتاق‌های بازرگانی کشورهای آفریقایی
  • تسهیل ارتباط میان صادرکنندگان و واردکنندگان
  • برگزاری نشست‌های تجاری و معرفی توانمندی شرکت‌ها
  • انتقال اطلاعات مربوط به مقررات و الزامات بازارهای مقصد
  • کمک به توسعه شبکه ارتباطی فعالان اقتصادی

البته استفاده از این ظرفیت‌ها جایگزین تحقیقات مستقل شرکت‌ها نیست. هر صادرکننده باید پیش از عقد قرارداد، اطلاعات خریدار و شرایط واقعی معامله را بررسی کند.

نسل جوان؛ سرمایه کمتر دیده‌شده تجارت خارجی

در دومین دوره اتاق بازرگانی ایران و آفریقا، موضوع توانمندسازی نسل جوان برای ورود به تجارت بین‌الملل نیز مورد توجه قرار گرفت.

مسعود برهمن تأکید کرد که دانش دانشگاهی به‌تنهایی برای موفقیت در فعالیت اقتصادی کافی نیست و افراد باید در کنار تحصیلات، مهارت عملی، تجربه و توانایی حل مسئله داشته باشند.

این موضوع برای تجارت خارجی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا صادرات مجموعه‌ای از فعالیت‌های تخصصی و به‌هم‌پیوسته است.

یک فعال موفق تجارت بین‌الملل باید بتواند:

  • تحقیقات بازار انجام دهد و اطلاعات را تحلیل کند.
  • با خریداران خارجی مذاکره حرفه‌ای داشته باشد.
  • مکاتبات تجاری را به زبان مناسب انجام دهد.
  • درباره قیمت‌گذاری و شرایط پرداخت تصمیم بگیرد.
  • اسناد صادراتی و فرایندهای گمرکی را بشناسد.
  • ریسک‌های حمل‌ونقل و قرارداد را ارزیابی کند.
  • با صداقت و مسئولیت‌پذیری روابط بلندمدت بسازد.

در کنار این مهارت‌ها، استفاده از ابزارهای دیجیتال و فناوری‌های نوین می‌تواند به شناسایی مشتری، تحلیل بازار و مدیریت ارتباطات تجاری کمک کند.

پنج اشتباه رایج در صادرات به کشورهای آفریقایی

شرکت‌هایی که بدون شناخت کافی وارد بازارهای جدید می‌شوند، ممکن است با هزینه‌های سنگین و فرصت‌های ازدست‌رفته مواجه شوند. برخی از اشتباهات مهم عبارت‌اند از:

۱. نگاه یکسان به تمام کشورهای آفریقایی

شرایط اقتصادی و تجاری کشورهای این قاره یکسان نیست. استراتژی صادرات باید برای هر کشور و حتی هر گروه مشتری متناسب‌سازی شود.

۲. انتخاب بازار فقط بر اساس پیشنهاد واسطه

اطلاعات یک واسطه می‌تواند نقطه شروع تحقیقات باشد، اما نباید تنها مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد.

۳. نادیده گرفتن هزینه واقعی حمل

گاهی قیمت فروش در مقصد مناسب به نظر می‌رسد، اما هزینه حمل، بیمه و ترخیص سود معامله را از بین می‌برد.

۴. ارسال کالا بدون بررسی اعتبار خریدار

اعتبارسنجی خریدار و توافق روشن درباره پرداخت، از مهم‌ترین اقدامات پیش از ارسال محموله است.

۵. تمرکز بر فروش مقطعی به‌جای ایجاد رابطه تجاری

صادرات پایدار به کیفیت ثابت، ارتباط مستمر، پاسخ‌گویی و تحویل قابل‌اعتماد نیاز دارد.

آینده تجارت ایران و آفریقا؛ رشد زمانی ارزشمند است که پایدار باشد

رشد ۲۸ درصدی اعلام‌شده در تجارت ایران و کشورهای آفریقایی، نشانه‌ای امیدوارکننده از تداوم روابط اقتصادی دو طرف است. همچنین ادامه صادرات از مسیرهای جایگزین نشان می‌دهد که فعالان اقتصادی برای عبور از محدودیت‌های موجود به دنبال راهکارهای عملی هستند.

با این حال، افزایش پایدار تجارت به عوامل بیشتری وابسته است: شناخت دقیق بازارهای هدف، توسعه شبکه خریداران، بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، مدیریت ریسک‌های مالی، ارتقای کیفیت محصولات و تقویت همکاری میان نهادهای اقتصادی.

برای شرکت‌های ایرانی، آفریقا نباید صرفاً به‌عنوان بازاری بزرگ و ناشناخته دیده شود؛ بلکه باید مجموعه‌ای از بازارهای مستقل با فرصت‌ها و محدودیت‌های متفاوت در نظر گرفته شود.

شرکتی که پیش از صادرات، بازار هدف را بررسی کند، خریدار معتبر پیدا کند، قیمت نهایی را دقیق محاسبه کند و برای حمل و دریافت پول برنامه داشته باشد، شانس بیشتری برای تبدیل یک معامله اولیه به همکاری بلندمدت خواهد داشت.

رشد تجارت ایران و آفریقا فرصت مهمی برای صادرکنندگان ایرانی ایجاد کرده است؛ اما بهره‌برداری از این فرصت به شناخت بازار، مهارت تجاری و مدیریت حرفه‌ای ریسک وابسته است. آینده صادرات به این قاره بیش از هر چیز به توانایی شرکت‌ها در تبدیل فرصت‌های بالقوه به روابط تجاری پایدار بستگی دارد.

ZLBw8OAHE6X_AdCRwUFRN_Y8dJE-MQQz_oO_RISM4x4H-9PVoA

صادرات کره ایران افت کرد؛ رتبه چهاردهم جهان حفظ شد

صنعت لبنیات ایران در سال ۲۰۲۵ یکی از موقعیت‌های قابل‌توجه خود را در تجارت جهانی حفظ کرد؛ ایران با صادرات ۹۶.۵ میلیون دلار کره، چهاردهمین صادرکننده بزرگ این محصول در جهان شد. با این حال، پشت این رتبه جهانی یک نکته مهم وجود دارد: صادرات کره ایران برخلاف روند بازار جهانی حرکت کرده و نسبت به سال قبل ۱۰.۱ درصد کاهش یافته است.

در همین دوره، ارزش صادرات جهانی کره با رشد ۲۰.۷ درصدی به حدود ۱۲ میلیارد دلار رسید. این اختلاف عملکرد نشان می‌دهد که حضور در فهرست صادرکنندگان بزرگ لزوماً به معنای تقویت جایگاه رقابتی نیست. ایران همچنان در میان بازیگران اصلی این بازار قرار دارد، اما برای حفظ و ارتقای موقعیت خود باید دلایل افت صادرات را بررسی کند.

در این مقاله، وضعیت صادرات کره ایران، جایگاه کشور در بازار جهانی، عملکرد رقبای اصلی و فرصت‌های پیش‌روی صنعت لبنیات را بررسی می‌کنیم.

بازار جهانی کره در مسیر رشد؛ تجارت ۱۲ میلیارد دلاری

بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی پایگاه World’s Top Exports، ارزش صادرات جهانی کره در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۲ میلیارد دلار رسیده است. این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۹.۹ میلیارد دلار بود؛ بنابراین بازار جهانی از نظر ارزش صادرات، رشد ۲۰.۷ درصدی را تجربه کرده است.

نگاه به روند پنج‌ساله نیز از توسعه تجارت این محصول حکایت دارد. ارزش صادرات جهانی کره در سال ۲۰۲۱ حدود ۷.۶۷ میلیارد دلار بود و در سال ۲۰۲۵ به ۱۲ میلیارد دلار رسید. به این ترتیب، ارزش صادرات جهانی طی این دوره حدود ۵۶ درصد افزایش یافته است.

این رشد می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تغییر قیمت محصولات لبنی، تقاضای بازارهای مصرف، هزینه تولید و تحولات تجارت بین‌المللی باشد. البته افزایش ارزش صادرات الزاماً به معنای رشد مشابه در حجم فیزیکی فروش نیست؛ برای تحلیل دقیق‌تر عملکرد بازار باید ارزش و وزن صادرات در کنار یکدیگر بررسی شوند.

نکته مهم برای صادرکنندگان: رشد ارزش بازار جهانی به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش فروش نیست. شرکت‌ها باید بررسی کنند که تقاضای واقعی در بازار هدف چقدر افزایش یافته و چه سهمی از رشد ارزش تجارت ناشی از تغییر قیمت‌ها بوده است.

ایران چهاردهمین صادرکننده کره در جهان شد

بر اساس آمار سال ۲۰۲۵، ایران با صادرات ۹۶.۵ میلیون دلار کره در رتبه چهاردهم فهرست صادرکنندگان بزرگ این محصول قرار گرفته است. سهم ایران از کل صادرات جهانی حدود ۰.۸ درصد برآورد می‌شود.

این جایگاه از یک سو نشان‌دهنده حضور ایران در تجارت بین‌المللی کره است و از سوی دیگر، محدودیت سهم کشور در بازاری را نشان می‌دهد که بخش عمده آن در اختیار چند صادرکننده بزرگ قرار دارد.

برای درک بهتر جایگاه ایران، نگاهی به ۱۵ صادرکننده نخست کره در سال ۲۰۲۵ مفید است:

رتبهکشورارزش صادرات
۱نیوزیلند۲.۲ میلیارد دلار
۲ایرلند۲.۱ میلیارد دلار
۳هلند۱.۵ میلیارد دلار
۴آلمان۱ میلیارد دلار
۵بلژیک۸۹۸.۱ میلیون دلار
۶فرانسه۸۹۵.۴ میلیون دلار
۷لهستان۵۵۰.۳ میلیون دلار
۸دانمارک۵۳۲.۸ میلیون دلار
۹آمریکا۵۱۰.۱ میلیون دلار
۱۰فنلاند۲۵۴.۴ میلیون دلار
۱۱بریتانیا۲۰۸.۵ میلیون دلار
۱۲هند۱۳۸.۶ میلیون دلار
۱۳ایتالیا۱۱۵.۵ میلیون دلار
۱۴ایران۹۶.۵ میلیون دلار
۱۵اوکراین۹۱.۵ میلیون دلار

مجموع صادرات ۱۵ کشور نخست، ۹۲.۵ درصد از ارزش صادرات جهانی کره را تشکیل داده است. این موضوع نشان می‌دهد تجارت این محصول تا حد زیادی در اختیار تعداد محدودی از کشورهاست.

چرا اروپا و اقیانوسیه قدرت اصلی بازار کره هستند؟

بررسی منطقه‌ای صادرات کره نشان می‌دهد اروپا با فاصله زیادی بزرگ‌ترین قطب صادراتی این محصول است.

کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۵۵ میلیارد دلار کره صادر کرده‌اند؛ رقمی معادل ۷۱.۴ درصد از کل صادرات جهانی.

پس از اروپا، اقیانوسیه با سهم ۱۸.۸ درصدی قرار دارد که بخش عمده صادرات آن به نیوزیلند مربوط می‌شود. مناطق دیگر سهم کمتری از تجارت جهانی کره دارند:

  • اروپا: ۷۱.۴ درصد
  • اقیانوسیه: ۱۸.۸ درصد
  • آمریکای شمالی: ۴.۳ درصد
  • آسیا: ۳.۶ درصد
  • آمریکای لاتین و حوزه کارائیب: ۱.۶ درصد
  • آفریقا: ۰.۳ درصد

تمرکز صادرات در اروپا و اقیانوسیه را می‌توان به ظرفیت تولید لبنیات، زیرساخت‌های فرآوری، شبکه‌های صادراتی و حضور شرکت‌های بزرگ این مناطق مرتبط دانست.

برای ایران، این ساختار یک پیام روشن دارد: رقابت در بازار کره صرفاً به تولید محصول وابسته نیست. دسترسی به مواد اولیه، بهره‌وری کارخانه، کنترل کیفیت، مدیریت زنجیره سرد و شبکه توزیع بین‌المللی نیز در موفقیت صادرکنندگان نقش دارند.

کاهش ۱۰.۱ درصدی صادرات ایران؛ برخلاف جریان بازار جهانی

مهم‌ترین نکته در آمار سال ۲۰۲۵، کاهش صادرات کره ایران است.

ارزش صادرات این محصول از ایران در سال ۲۰۲۵ به ۹۶.۵ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰.۱ درصد کاهش نشان می‌دهد. این افت در شرایطی رخ داده که ارزش صادرات جهانی کره در همین دوره ۲۰.۷ درصد افزایش یافته است.

بنابراین، عملکرد ایران با روند کلی بازار جهانی هم‌جهت نبوده است.

این اختلاف می‌تواند نشانه‌ای از کاهش رقابت‌پذیری، محدودیت‌های تولید یا دشواری‌های صادراتی باشد؛ با این حال، آمار منتشرشده به‌تنهایی علت دقیق افت صادرات را مشخص نمی‌کند.

برای شناسایی دلایل واقعی، باید چند عامل به‌صورت جداگانه بررسی شوند:

۱. هزینه تولید و قیمت تمام‌شده

کره محصولی وابسته به زنجیره تأمین شیر خام و چربی لبنی است. تغییر قیمت شیر، هزینه خوراک دام، انرژی، بسته‌بندی و فرآوری می‌تواند بر قیمت نهایی اثر بگذارد.

اگر هزینه تولید در ایران سریع‌تر از قیمت قابل‌قبول بازارهای هدف افزایش پیدا کند، مزیت رقابتی صادرکننده کاهش خواهد یافت.

۲. محدودیت در تأمین مواد اولیه

تداوم تولید صادراتی به دسترسی پایدار به شیر خام باکیفیت و ظرفیت فرآوری وابسته است. هرگونه نوسان در تأمین مواد اولیه می‌تواند برنامه تولید و تعهدات صادراتی شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

۳. هزینه‌های حمل‌ونقل و نگهداری

کره به دلیل ماهیت محصول، به شرایط مناسب نگهداری و حمل نیاز دارد. حفظ دمای مناسب در تمام مراحل حمل، انبارداری و توزیع اهمیت زیادی دارد.

افزایش هزینه زنجیره سرد یا اختلال در مسیرهای حمل می‌تواند قیمت تمام‌شده محصول را بالا ببرد و تحویل به‌موقع را دشوار کند.

۴. رقابت با صادرکنندگان بزرگ

کشورهایی مانند نیوزیلند و ایرلند از ظرفیت تولید و شبکه صادراتی گسترده‌ای برخوردارند. رقابت با این کشورها نیازمند کیفیت پایدار، قیمت‌گذاری دقیق و توانایی تأمین مستمر سفارش‌هاست.

۵. مشکلات تجاری و مالی

محدودیت‌های نقل‌وانتقال پول، دشواری‌های بیمه و حمل‌ونقل و پیچیدگی‌های انجام معاملات بین‌المللی نیز ممکن است بر توان صادراتی شرکت‌ها اثر بگذارند.

آمریکا و نیوزیلند چگونه از بازار جهانی سهم بیشتری گرفتند؟

بررسی تغییرات صادرات ۱۵ کشور نخست نشان می‌دهد عملکرد همه صادرکنندگان یکسان نبوده است.

آمریکا با رشد ۱۴۷.۴ درصدی، بیشترین افزایش صادرات کره را در میان این کشورها ثبت کرده است. اوکراین با رشد ۱۰۷.۹ درصدی در رتبه بعدی قرار دارد. لهستان نیز صادرات خود را ۳۲.۱ درصد افزایش داده و نیوزیلند رشد ۲۶.۸ درصدی را تجربه کرده است.

در مقابل، ایران و هند دو کشوری بوده‌اند که در میان ۱۵ صادرکننده نخست با کاهش صادرات مواجه شده‌اند. صادرات هند ۱۲ درصد و صادرات ایران ۱۰.۱ درصد افت کرده است.

این مقایسه برای صنعت لبنیات ایران اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد حتی در بازاری که ارزش تجارت جهانی آن در حال افزایش است، برخی کشورها ممکن است سهم یا ارزش صادراتی خود را از دست بدهند.

البته رشد صادرات یک کشور الزاماً به معنای افزایش سهم آن از بازار نیست؛ برای بررسی دقیق سهم بازار باید تغییرات صادرات هر کشور در مقایسه با رشد کل بازار محاسبه شود.

مازاد تجاری ۹۵.۶ میلیون دلاری؛ نقطه قوت صادرات کره ایران

با وجود کاهش صادرات، ایران در سال ۲۰۲۵ همچنان در تجارت کره مازاد تجاری داشته است.

بر اساس آمار منتشرشده، مازاد تجاری ایران در این محصول به ۹۵.۶ میلیون دلار رسیده و کشور از نظر میزان مازاد تجاری کره در رتبه دهم جهان قرار گرفته است.

مازاد تجاری به این معناست که ارزش صادرات یک محصول از ارزش واردات آن بیشتر است. بنابراین، ایران در سال ۲۰۲۵ از نظر ارزش مبادلات تجاری کره، صادرکننده خالص این محصول بوده است.

کشورهای دارای بیشترین مازاد تجاری کره در سال ۲۰۲۵ عبارت‌اند از:

  • نیوزیلند: ۲.۲ میلیارد دلار
  • ایرلند: ۲.۱ میلیارد دلار
  • هلند: ۴۹۱.۸ میلیون دلار
  • لهستان: ۴۶۱.۳ میلیون دلار
  • دانمارک: ۴۲۶.۲ میلیون دلار
  • بلژیک: ۳۲۲.۷ میلیون دلار
  • فنلاند: ۲۵۲ میلیون دلار
  • آلمان: ۱۸۴.۲ میلیون دلار
  • هند: ۱۳۵ میلیون دلار
  • ایران: ۹۵.۶ میلیون دلار

با این حال، مازاد تجاری ایران نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۹.۷ درصد کاهش یافته است. این موضوع در کنار افت صادرات نشان می‌دهد که موقعیت تجاری کشور در این محصول، با وجود مثبت بودن تراز، نسبت به سال قبل ضعیف‌تر شده است.

نکته مهم این است که مازاد تجاری بالا به‌تنهایی نشانه بهره‌وری یا قدرت رقابت بیشتر نیست. برای ارزیابی عملکرد واقعی صنعت باید حجم تولید، ارزش افزوده، قیمت صادراتی، کیفیت محصول و سودآوری تولیدکنندگان نیز بررسی شود.

فاصله ایران با نیوزیلند و ایرلند چقدر است؟

رتبه چهاردهم ایران در نگاه نخست قابل‌توجه است، اما مقایسه ارزش صادرات نشان می‌دهد فاصله کشور با صادرکنندگان اصلی بسیار زیاد است.

نیوزیلند در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۲ میلیارد دلار کره صادر کرده است؛ یعنی ارزش صادرات این کشور بیش از ۲۲ برابر صادرات ایران بوده است.

ایرلند نیز با صادرات ۲.۱ میلیارد دلاری فاصله مشابهی با ایران دارد. هلند با ۱.۵ میلیارد دلار و آلمان با یک میلیارد دلار در جایگاه‌های بالاتر قرار گرفته‌اند.

این اختلاف نشان می‌دهد که ایران با وجود حضور در فهرست ۱۵ صادرکننده نخست، هنوز سهم محدودی از تجارت جهانی دارد.

برای کاهش این فاصله، افزایش صرف ظرفیت تولید کافی نیست. صنعت لبنیات باید بتواند محصولی با کیفیت ثابت، قیمت رقابتی و قابلیت عرضه مستمر به بازارهای بین‌المللی تولید کند.

چه فرصت‌هایی برای توسعه صادرات کره ایران وجود دارد؟

بازار جهانی کره در سال ۲۰۲۵ از نظر ارزش صادرات رشد کرده است. این شرایط می‌تواند فرصت‌هایی برای صادرکنندگان ایرانی ایجاد کند؛ البته استفاده از این فرصت‌ها به شناسایی بازارهای مناسب و برطرف کردن موانع داخلی وابسته است.

۱. تمرکز بر بازارهای نزدیک و قابل‌دسترس

برای صادرکنندگان ایرانی، بررسی بازارهای منطقه‌ای می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. نزدیکی جغرافیایی در برخی مسیرها امکان کاهش زمان حمل و هزینه لجستیکی را فراهم می‌کند.

با این حال، انتخاب بازار باید بر اساس آمار واردات کره، تعرفه‌ها، استانداردهای بهداشتی و قدرت خرید مشتریان انجام شود.

۲. ارتقای کیفیت و استانداردهای تولید

در بازار محصولات لبنی، کیفیت و ایمنی غذایی اهمیت اساسی دارند. رعایت الزامات بهداشتی، کنترل میکروبی، استانداردهای بسته‌بندی و قابلیت رهگیری محصول می‌تواند اعتماد خریداران خارجی را افزایش دهد.

۳. سرمایه‌گذاری در زنجیره سرد

[تصویر داخل مقاله: سردخانه صنعتی و کامیون یخچال‌دار حمل محصولات لبنی]

کره برای حفظ کیفیت به شرایط نگهداری مناسب نیاز دارد. سرمایه‌گذاری در سردخانه، تجهیزات حمل یخچالی و سامانه‌های کنترل دما می‌تواند ریسک آسیب به محصول را کاهش دهد.

۴. توسعه محصولات با ارزش افزوده

صنعت لبنیات می‌تواند علاوه بر صادرات محصول پایه، ظرفیت تولید انواع کره متناسب با نیاز مشتریان صنعتی و مصرف‌کنندگان را بررسی کند.

برای مثال، نیاز کارخانه‌های صنایع غذایی، قنادی‌ها و تولیدکنندگان محصولات فرآوری‌شده ممکن است با نیاز فروشگاه‌های خرده‌فروشی متفاوت باشد. شناخت این تفاوت به تولیدکننده کمک می‌کند محصول و بسته‌بندی مناسب‌تری عرضه کند.

۵. ایجاد روابط بلندمدت با خریداران

صادرات پایدار به مشتریانی نیاز دارد که به‌صورت مستمر سفارش ثبت کنند. حضور در نمایشگاه‌های تخصصی، ارتباط با واردکنندگان معتبر و ارائه نمونه محصول می‌تواند به ایجاد این روابط کمک کند.

برنامه عملی برای صادرکنندگان کره و فعالان صنعت لبنیات

شرکت‌هایی که قصد توسعه صادرات کره را دارند، می‌توانند اقدامات زیر را در برنامه کاری خود قرار دهند:

اقدامهدف
بررسی آمار واردات کشورهای هدفشناسایی بازارهای دارای تقاضای واقعی
تحلیل قیمت رقباتعیین قیمت صادراتی رقابتی
ارزیابی هزینه مواد اولیهکنترل قیمت تمام‌شده
بررسی استانداردهای مقصدجلوگیری از مشکلات ترخیص
تقویت بسته‌بندی و زنجیره سردحفظ کیفیت محصول
اعتبارسنجی خریدارانکاهش ریسک دریافت وجه
توسعه شبکه توزیعافزایش فروش تکرارشونده

اجرای این اقدامات می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تصمیم‌های صادراتی خود را بر اساس داده و تحلیل بگیرند، نه صرفاً بر مبنای افزایش یا کاهش مقطعی قیمت‌ها.

رتبه جهانی کافی نیست، صادرات باید رقابتی‌تر شود

ایران در سال ۲۰۲۵ با صادرات ۹۶.۵ میلیون دلار کره، چهاردهمین صادرکننده بزرگ این محصول در جهان بوده و حدود ۰.۸ درصد از بازار جهانی را در اختیار داشته است. همچنین مازاد تجاری ۹۵.۶ میلیون دلاری نشان می‌دهد کشور همچنان در تجارت این محصول موقعیت صادراتی دارد.

با این حال، کاهش ۱۰.۱ درصدی صادرات ایران در شرایطی که ارزش صادرات جهانی ۲۰.۷ درصد افزایش یافته، یک هشدار مهم برای صنعت لبنیات است.

این آمار نشان می‌دهد حفظ رتبه جهانی به‌تنهایی کافی نیست. برای تقویت جایگاه ایران در بازار کره، باید هزینه تولید کنترل شود، کیفیت محصول ارتقا یابد، زنجیره سرد توسعه پیدا کند و بازارهای هدف با دقت بیشتری انتخاب شوند.

فرصت رشد در بازار جهانی وجود دارد؛ اما موفقیت صادرکنندگان ایرانی به این بستگی دارد که بتوانند از ظرفیت تولید داخلی، محصولی رقابتی و قابل‌اعتماد برای خریداران بین‌المللی بسازند.

b3b42d0a-287e-49e0-9f16-eeb5bb8c332d

سنگ ایران؛ ثروتی بزرگ با صادراتی کمتر از ظرفیت

ایران از نظر ذخایر سنگ‌های تزئینی ظرفیت قابل‌توجهی دارد؛ اما این مزیت طبیعی هنوز به جایگاه متناسبی در بازار جهانی تبدیل نشده است. بر اساس اظهارات وجیه‌الله جعفری، معاون امور معادن و صنایع معدنی وزیر صمت، کشور بیش از ۳.۵ میلیارد تن ذخیره سنگ تزئینی دارد، در حالی که ارزش صادرات سال گذشته این صنعت حدود ۲۳۰ میلیون دلار بوده است.

این در حالی است که ظرفیت بالقوه صادرات سنگ ایران یک‌ونیم تا ۲ میلیارد دلار برآورد می‌شود. فاصله میان وضعیت فعلی و این هدف نشان می‌دهد مشکل اصلی صنعت سنگ فقط استخراج و تولید نیست؛ بلکه ضعف در بازاریابی، تجارت بین‌المللی، برندسازی و تکمیل زنجیره ارزش نیز نقش مهمی دارد.

صنعت سنگ ایران برای تبدیل شدن به یک بازیگر جدی در بازار جهانی باید از نگاه سنتی به استخراج و فروش ماده اولیه فاصله بگیرد و به سمت تولید محصول متناسب با نیاز مشتری، توسعه شبکه فروش و ایجاد برندهای معتبر حرکت کند.

ظرفیت معدنی بالا، بهره‌برداری محدود

بر اساس آمار اعلام‌شده در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ نیم‌ور محلات، معادن دارای پروانه بهره‌برداری ظرفیت اسمی استخراج حدود ۳۲ میلیون تن را دارند؛ اما استخراج واقعی سالانه حدود ۱۱ تا ۱۱.۵ میلیون تن است.

این فاصله نشان می‌دهد بخش مهمی از توان معدنی کشور هنوز به تولید واقعی تبدیل نشده است.

البته ظرفیت اسمی به معنای امکان استخراج اقتصادی تمام ذخایر نیست. شرایط زمین‌شناسی، دسترسی به تجهیزات، سرمایه در گردش، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های زیست‌محیطی بر میزان بهره‌برداری اثر می‌گذارند.

با این حال، بررسی دلایل فعالیت کمتر از ظرفیت معادن ضروری است. اگر بهره‌بردار نتواند محصول خود را با قیمت مناسب بفروشد، افزایش استخراج نیز لزوماً به سودآوری بیشتر منجر نمی‌شود.

به همین دلیل، برنامه توسعه معدن باید هم‌زمان با بررسی بازار فروش و نیاز صنایع پایین‌دستی انجام شود.

کارخانه‌های سنگبری؛ تولید بدون بازار کافی

مشکل استفاده‌نشدن از ظرفیت، به معادن محدود نیست. طبق اظهارات معاون وزیر صمت، واحدهای فرآوری دارای پروانه بهره‌برداری ظرفیت اسمی قابل‌توجهی دارند، اما تولید واقعی آن‌ها فاصله زیادی با این ظرفیت دارد.

وجود بیش از پنج هزار واحد سنگبری در کشور نیز نشان می‌دهد زیرساخت صنعتی گسترده‌ای شکل گرفته است؛ با این حال، بسیاری از کارخانه‌ها با تمام توان فعالیت نمی‌کنند.

یکی از دلایل مهم این وضعیت، نبود سفارش و بازار فروش پایدار است. کارخانه‌ای که مشتری مشخصی ندارد، نمی‌تواند صرفاً با افزایش تولید به سودآوری برسد. حتی ممکن است افزایش تولید به انباشت محصول، خواب سرمایه و بالا رفتن هزینه‌های نگهداری منجر شود.

بنابراین، توسعه صنعت سنگ باید از برنامه‌ریزی صرفاً تولیدمحور فاصله بگیرد. کارخانه‌ها باید بدانند چه نوع سنگی، با چه ابعاد و کیفیتی و برای کدام بازار تولید کنند.

چرا صادرات سنگ ایران با ظرفیت واقعی فاصله دارد؟

به گفته معاون امور معادن و صنایع معدنی وزیر صمت، بخشی از بازارهای بین‌المللی سنگ ایران در سال‌های گذشته از دست رفته است. بازگشت به این بازارها نیازمند شناخت دقیق دلایل کاهش حضور ایران و اصلاح شیوه فعالیت صادرکنندگان است.

مهم‌ترین چالش‌های قابل‌بررسی عبارت‌اند از:

۱. ضعف بازاریابی بین‌المللی

بسیاری از تولیدکنندگان سنگ، توان فنی و محصول مناسبی دارند؛ اما فعالیت بازاریابی آن‌ها محدود به ارتباطات سنتی و واسطه‌هاست. در بازار جهانی، صرف داشتن محصول باکیفیت کافی نیست. خریدار باید بتواند محصول را پیدا کند، مشخصات آن را بررسی کند و با تأمین‌کننده ارتباط مطمئن برقرار کند.

۲. نبود برند شناخته‌شده

سنگ ایران از نظر تنوع طبیعی ظرفیت بالایی دارد؛ اما این تنوع زمانی به مزیت تجاری تبدیل می‌شود که هر محصول با هویت مشخص و کیفیت قابل‌اعتماد به بازار معرفی شود.

۳. رقابت قیمتی و هزینه‌های لجستیکی

هزینه استخراج، فرآوری، بسته‌بندی، بارگیری و حمل می‌تواند قیمت نهایی سنگ را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد. اگر صادرکننده نتواند هزینه‌ها را کنترل کند، حتی محصول باکیفیت نیز ممکن است در رقابت با تأمین‌کنندگان خارجی موفق نباشد.

۴. ناهماهنگی میان تولید و نیاز بازار

گاهی کارخانه محصولی تولید می‌کند که با سلیقه یا نیاز فنی مشتری خارجی همخوانی ندارد. تفاوت در رنگ، ابعاد، ضخامت، نوع پرداخت و استانداردهای کیفی می‌تواند مانع فروش شود.

۵. دشواری ایجاد روابط پایدار تجاری

صادرات سنگ معمولاً به سفارش‌های پروژه‌ای و همکاری مستمر نیاز دارد. ارتباط مقطعی با خریداران نمی‌تواند جایگزین شبکه فروش و توزیع قابل‌اعتماد شود.

بازارسازی؛ حلقه‌ای که صنعت سنگ به آن نیاز دارد

یکی از نکات مهم در سخنان معاون وزیر صمت این بود که بازار سنگ به‌صورت خودکار شکل نمی‌گیرد. برخلاف برخی مواد معدنی که مشتریان صنعتی مشخص و زنجیره مصرف نسبتاً ثابتی دارند، فروش سنگ تزئینی به معرفی محصول، ایجاد تقاضا و ارتباط با پروژه‌های ساختمانی وابسته است.

سنگ باید به معماران، طراحان داخلی، پیمانکاران، سازندگان ساختمان و واردکنندگان معرفی شود. همچنین لازم است کاربردهای آن در پروژه‌های واقعی به نمایش گذاشته شود.

برای توسعه بازار، شرکت‌های ایرانی می‌توانند اقدامات زیر را دنبال کنند:

  • شناسایی واردکنندگان و توزیع‌کنندگان تخصصی سنگ در کشورهای هدف
  • ارتباط مستقیم با شرکت‌های ساختمانی و پیمانکاران پروژه‌های عمرانی
  • حضور هدفمند در نمایشگاه‌های بین‌المللی سنگ و ساختمان
  • تهیه کاتالوگ حرفه‌ای همراه با مشخصات فنی و تصاویر باکیفیت
  • ارائه نمونه محصول به خریداران بالقوه
  • معرفی سنگ‌های ایرانی در پروژه‌های معماری و طراحی داخلی
  • ایجاد شبکه نمایندگی و فروش در بازارهای منتخب

بازارسازی باید فعالیتی مستمر باشد، نه اقدامی محدود به زمان برگزاری نمایشگاه‌ها.

برندسازی؛ از فروش سنگ تا معرفی هویت ایرانی

برندسازی یکی از محورهای مورد تأکید معاون وزیر صمت بوده است. هدف از این کار، ایجاد هویتی مشخص برای سنگ ایران در بازارهای جهانی است.

در بازار حرفه‌ای سنگ، خریدار فقط به نام کشور تولیدکننده توجه نمی‌کند. ویژگی‌های فنی، ثبات کیفیت، امکان تأمین مجدد و اعتبار فروشنده نیز اهمیت دارند.

برای ساخت برند معتبر، چند اقدام ضروری است:

معرفی دقیق محصول: هر نوع سنگ باید با اطلاعاتی مانند معدن مبدأ، رنگ، بافت، مشخصات فنی، کاربرد و ابعاد قابل عرضه معرفی شود.

درجه‌بندی و کنترل کیفیت: مشتری خارجی باید مطمئن باشد محصولی که در سفارش بعدی دریافت می‌کند، از نظر ویژگی‌های اصلی با نمونه اولیه تفاوت غیرقابل‌قبولی ندارد.

بسته‌بندی حرفه‌ای: بسته‌بندی مناسب و اطلاعات دقیق روی محموله، اعتماد خریدار را افزایش می‌دهد و احتمال آسیب در حمل را کاهش می‌دهد.

تعهد تجاری: زمان تحویل، کیفیت توافق‌شده و شرایط قرارداد باید رعایت شوند. اعتبار یک برند در نهایت با عملکرد واقعی شرکت ساخته می‌شود.

تشکیل یک هویت مشترک برای سنگ ایران نیز می‌تواند به معرفی بهتر محصولات در بازارهای جهانی کمک کند؛ البته این کار باید با مشارکت واقعی معدن‌داران و کارخانه‌های فرآوری همراه باشد.

فرآوری سنگ؛ راهی برای افزایش ارزش افزوده

یکی از فرصت‌های مهم صنعت سنگ، افزایش سهم محصولات فرآوری‌شده در سبد صادراتی است.

صادرات بلوک سنگ در برخی شرایط اقتصادی و تجاری توجیه دارد؛ اما فرآوری داخلی می‌تواند فرصت ایجاد ارزش افزوده، اشتغال و توسعه مهارت‌های صنعتی را فراهم کند.

تبدیل بلوک‌های استخراج‌شده به اسلب، تایل، قطعات برش‌خورده و محصولات آماده استفاده، امکان عرضه کالا متناسب با نیاز مشتری را افزایش می‌دهد.

با این حال، توسعه فرآوری باید بر اساس تقاضای بازار انجام شود. خرید تجهیزات گران‌قیمت بدون شناخت مشتری و محاسبه هزینه تولید، ممکن است به افزایش هزینه‌های ثابت کارخانه منجر شود.

بنابراین، واحدهای سنگبری باید پیش از سرمایه‌گذاری جدید، بازار هدف، نوع محصول موردنیاز، قیمت رقبا و هزینه تمام‌شده را بررسی کنند.

ضایعات سنگ؛ فرصتی برای تولید محصولات جدید

بخشی از مواد استخراج‌شده در معادن و کارخانه‌های سنگبری به شکل قطعات کوچک، پودر و ضایعات باقی می‌ماند. این مواد در صورت مدیریت نامناسب، می‌توانند به اتلاف منابع و افزایش هزینه‌های زیست‌محیطی منجر شوند.

اما با استفاده از فناوری و طراحی مناسب، بخشی از این ضایعات قابلیت تبدیل شدن به محصولات اقتصادی را دارند.

برخی کاربردهای قابل‌بررسی عبارت‌اند از:

  • تولید سنگ‌فرش و قطعات کوچک ساختمانی
  • ساخت محصولات دکوراتیو و تزئینی
  • تولید موزاییک و محصولات ترکیبی
  • استفاده از پودر سنگ در صنایع مرتبط
  • تولید محصولات سفارشی برای پروژه‌های معماری

استفاده از ضایعات می‌تواند به افزایش بهره‌وری منابع، کاهش دورریز و ایجاد فرصت‌های شغلی کمک کند. البته روش فرآوری باید متناسب با جنس و ویژگی‌های هر نوع ضایعات انتخاب شود.

نوسازی فناوری؛ شرط رقابت در بازار جهانی

به گفته معاون وزیر صمت، بخش عمده تجهیزات موردنیاز صنعت سنگ در داخل کشور ساخته می‌شود؛ با این حال، به‌روزرسانی مستمر ماشین‌آلات و استفاده از فناوری‌های جدید همچنان ضروری است.

فناوری‌های پیشرفته می‌توانند در بخش‌های مختلف زنجیره تولید اثرگذار باشند:

  • در معدن، روش‌های دقیق‌تر استخراج به کاهش ضایعات و بهبود کیفیت بلوک‌ها کمک می‌کنند.
  • در کارخانه، دستگاه‌های برش و ساب جدید می‌توانند دقت ابعاد و کیفیت سطح را افزایش دهند.
  • در کنترل کیفیت، تجهیزات اندازه‌گیری و درجه‌بندی به یکسان‌سازی محصول کمک می‌کنند.
  • در مدیریت تولید، نرم‌افزارهای صنعتی می‌توانند برنامه‌ریزی سفارش‌ها و کنترل هزینه‌ها را بهبود دهند.

هدف از نوسازی فناوری نباید صرفاً افزایش سرعت تولید باشد؛ بلکه باید کاهش هزینه، افزایش کیفیت و پاسخ‌گویی بهتر به نیاز مشتری را دنبال کند.

صادرات خدمات فنی و مهندسی؛ فرصت فراتر از فروش محصول

یکی از ظرفیت‌های کمتر مورد توجه در صنعت سنگ، صادرات دانش و خدمات فنی و مهندسی است.

به گفته معاون وزیر صمت، شرکت‌های ایرانی باید در بازارهای خارجی علاوه بر محصول، توانمندی‌های فنی، مهندسی و تجهیزات خود را نیز عرضه کنند.

این رویکرد می‌تواند زمینه فعالیت شرکت‌های ایرانی را در پروژه‌های معدنی و صنعتی کشورهای دیگر گسترش دهد.

برخی از فرصت‌های قابل‌بررسی عبارت‌اند از:

  • مشاوره و طراحی پروژه‌های معدنی
  • اجرای عملیات استخراج و بهره‌برداری
  • طراحی و راه‌اندازی خطوط فرآوری
  • تأمین و نصب تجهیزات معدنی
  • آموزش نیروی انسانی متخصص
  • تعمیر و نگهداری ماشین‌آلات

در این مدل، شرکت ایرانی می‌تواند به‌جای فروش یک محموله، در بخش‌های مختلف یک پروژه خارجی مشارکت کند و از دانش فنی خود درآمد ایجاد کند.

توسعه معدن در کنار حفاظت از محیط زیست

توسعه صنعت سنگ باید با رعایت الزامات زیست‌محیطی همراه باشد. مدیریت باطله‌ها، کاهش مصرف آب، کنترل گردوغبار، بازسازی محدوده‌های معدنی و رعایت اصول ایمنی از موضوعاتی هستند که در برنامه‌ریزی معادن باید جدی گرفته شوند.

معاون وزیر صمت همچنین بر بررسی روش‌های استخراج زیرزمینی تأکید کرده است. این روش در برخی معادن می‌تواند مداخله در سطح زمین را کاهش دهد؛ اما انتخاب آن به شرایط زمین‌شناسی، ایمنی، هزینه سرمایه‌گذاری و توجیه اقتصادی وابسته است.

بنابراین، برای هر معدن باید روش استخراج متناسب با ویژگی‌های همان محدوده انتخاب شود.

ستاد سنگ و ضرورت تدوین برنامه جامع

به گفته معاون وزیر صمت، ستاد سنگ با حضور بخش خصوصی، انجمن‌ها و فعالان این حوزه تشکیل شده است تا طرح جامع سنگ‌های تزئینی را تدوین و پیگیری کند.

اهمیت این طرح در نگاه زنجیره‌ای به صنعت سنگ است. تصمیم‌گیری جداگانه درباره اکتشاف، استخراج، فرآوری یا صادرات نمی‌تواند تمام مشکلات را برطرف کند.

یک برنامه جامع باید موضوعات زیر را پوشش دهد:

۱. شناسایی دقیق ذخایر و ظرفیت‌های معدنی

۲. اصلاح فرایندهای اکتشاف و بهره‌برداری

۳. افزایش بهره‌وری معادن و کارخانه‌ها

۴. توسعه فناوری و کاهش ضایعات

۵. شناسایی بازارهای هدف و نیاز خریداران

۶. تقویت برند بین‌المللی سنگ ایران

۷. توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی

۸. ایجاد هماهنگی میان دولت، تشکل‌ها و بخش خصوصی

موفقیت این برنامه به اجرای عملی آن وابسته است. برای هر هدف باید مسئول مشخص، زمان‌بندی، منابع مالی و شاخص ارزیابی تعیین شود.

صادرکنندگان سنگ از کجا شروع کنند؟

برای شرکت‌هایی که قصد ورود یا توسعه فعالیت در بازارهای خارجی را دارند، اجرای یک برنامه مرحله‌ای می‌تواند ریسک تصمیم‌گیری را کاهش دهد.

۱. انتخاب بازار هدف: به‌جای تلاش برای فروش در تمام کشورها، چند بازار متناسب با نوع سنگ و توان صادراتی شرکت انتخاب شوند.

۲. شناخت مشتری: واردکنندگان، توزیع‌کنندگان، پیمانکاران و شرکت‌های معماری مرتبط با محصول شناسایی شوند.

۳. آماده‌سازی اطلاعات محصول: تصاویر حرفه‌ای، مشخصات فنی، ابعاد، رنگ، نوع فرآوری و شرایط عرضه در قالب کاتالوگ ارائه شوند.

۴. محاسبه قیمت نهایی: تمام هزینه‌های استخراج، فرآوری، بسته‌بندی، بارگیری، بیمه و حمل در قیمت صادراتی لحاظ شوند.

۵. اعتبارسنجی خریدار: پیش از ارسال محموله، سابقه فعالیت و اعتبار تجاری خریدار بررسی شود و شرایط پرداخت در قرارداد مشخص باشد.

۶. ایجاد ارتباط مستمر: پس از نخستین معامله، پیگیری سفارش‌ها، حفظ کیفیت و پاسخ‌گویی حرفه‌ای برای تبدیل مشتری به خریدار دائمی ضروری است.

جمع‌بندی؛ سنگ ایران به بازارسازی نیاز دارد

صنعت سنگ ایران از ذخایر طبیعی، نیروی انسانی متخصص و زیرساخت‌های معدنی و فرآوری برخوردار است؛ اما این ظرفیت‌ها هنوز به درآمد صادراتی متناسب تبدیل نشده‌اند.

آمارهای اعلام‌شده نشان می‌دهند که بخش قابل‌توجهی از توان استخراج و فرآوری کشور بلااستفاده مانده و صادرات نیز با ظرفیت بالقوه این صنعت فاصله زیادی دارد.

برای تغییر این وضعیت، افزایش تولید به‌تنهایی کافی نیست. بازارسازی، برندسازی، نوسازی فناوری، فرآوری اقتصادی، استفاده از ضایعات و توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شوند.

مزیت واقعی سنگ ایران زمانی در بازار جهانی دیده می‌شود که منابع طبیعی کشور با کیفیت پایدار، فرآوری مناسب و بازاریابی حرفه‌ای به محصولی قابل‌اعتماد برای خریداران بین‌المللی تبدیل شوند.